زمینهها و شرایط گسترش طریقت نقشبندیه در کردستان ایران و عراق
نویسندگان
1 استاددانشگاه تبریز
2 دانشیار دانشگاه تبریز
3 دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه تبریز
doi
10.22034/jiiph.2023.55643.2416چکیده
یکی از طریقتهای صوفیانه در اسلام، طریقت نقشبندیه است. بهاءالدین محمد نقشبند بخارایی را بنیانگذار طریقت نقشبندیه دانستهاند. آغاز طریقت نقشبندیه مربوط به خراسان قرن هشتم هجری است. با انتقال این طریقت و دعوت آن از خراسان به عراق و آذربایجان، کردستان ازجمله مناطقی بود که از سدۀ دوازدهم هجری تدریجاً به یکی از نواحی تبلیغ و رواج طریقت نقشبندیه تبدیل شد. بررسی چگونگی و علل گسترش طریقت نقشبندیه در کردستان موضوع بحث این پژوهش است. روش انجام این پژوهش، توصیفیتحلیلی بوده و درصدد پاسخ به این سؤال است که چه عواملی موجبات گسترش طریقت نقشبندیه در کردستان ایران و عراق شد؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد فعالیتهای تبلیغی مشایخ نقشبندیه که با حکومتها روابط مسالمتآمیز داشتند موجب شد افراد زیادی به این طریقت گرایش پیدا کنند. مشایخ طریقت نقشبندیه توانستند با جلب نظر و حمایت حکام کردستان و انجام فعالیتهای مذهبی و عامالمنفعه چون ساختن مسجد، خانقاه و کمک و مساعدت به نیازمندان و فقرا، در میان مردم مقبولیت پیدا کنند، بهطوریکه در گذر زمان خانقاهها و مراکز تجمع صوفیه، علاوه بر کارکرد دینی و مذهبی، به ایفای نقش سیاسی و اقتصادی در جامعه کردستان پرداختند.