مقاومت به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله در بین ژنوتیپ‌های گندم امیدبخش اقلیم گرم و خشک جنوب کشور

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی گیلان

2

3 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22059/ijpps.2026.409761.1007102
چکیده

بیماری بلایت فوزاریومی سنبله، عمدتاً ناشی از قارچ Fusarium graminearum ، از مهم­ترین بیماری­های گندم در اقلیم گرم و مرطوب در ایران است. این بیماری در شرایط جوی مناسب برای بیماری، در اقلیم گرم و خشک جنوب نیز اهمیت پیدا می‌کند. در تحقیق حاضر، 28 ژنوتیپ امیدبخش اقلیم گرم و خشک جنوب با هدف شناسایی و گزینش ژنوتیپ‌های مقاوم به بیماری، در ایستگاه‌های تحقیقات کشاورزی عراقی محله (گرگان) و مغان (پارس آباد) و نیز در شرایط گلخانه (کرج) در قالب طرح آزمایشی بلوک­های کامل تصادفی مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب داده­های مربوط به میزان وقوع، شدت و شاخص بیماری و میزان آلودگی دانه به‌دست آمده از مزرعه نشان داد که برای هر چهار صفت مذکور تفاوت معنی­داری بین ژنوتیپ‌های آزمایشی وجود دارد. تجزیه واریانس ساده داده­های مربوط به میزان پیشرفت بیماری در سنبله در شرایط گلخانه نیز تفاوت معنی­داری بین این ژنوتیپ‌ها نشان داد. بررسی حاضر نشان داد که هفت لاین S-93-25، S-93-23، S-93-12، S-93-24، S-93-27، S-93-10 و S-93-13 با کسب میانگین رتبه­های 8/3 تا 3/8، به‌دست آمده از متغیرهای مختلف بیماری در مزرعه و گلخانه، در مقایسه با سایر ژنوتیپ‌ها از مقاومت بالاتری برخوردارند. سه لاین S-93-17، S-93-11 و S-93-15 نیز در جایگاه‌های بعدی قرار داشتند. با توجه به نتایج حاضر و سایر نتایج به‌دست آمده در برنامه به‌نژادی گرم و خشک، لاین S-93-15 با نام سحر جهت کشت در این اقلیم معرفی شده است. سایر لاین‌های گفته شده در بالا نیز نامزدهای مناسبی برای جایگزینی با رقم‌های قدیمی­تر در این اقلیم می‌باشند.