راه‎کارهای صوفیان برای تأمین هزینه های مادی خانقاه ها در طریقت های مشترک چشتیه، سهررودیه، کازرونیه و کبرویه ایران و هند قرون هفتم تا نهم قمری (نقش سلاطین و عامۀ مردم در تأمین هزینه ها)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام دانشگاه لرستان، ایران

2 دانشیار دانشگاه لرستان، ایران

3 استاد گروه تاریخ دانشگاه لرستان

4 استاد دانشگاه لرستان، ایران

doi
10.22034/jiiph.2023.57242.2445
چکیده

طریقت‎های چشتیه، سهروردیه، کازرونیه و کبرویه به‌عنوان مهم‎ترین جریان‎های تصوف در شبه‎قارۀ‎ هند و ایران قرون هفتم تا نهم قمری به‌شمار می‎روند که در بسیاری از نقاط ایران و هند خانقاه‎هایی تاسیس کردند و پیروان بسیاری فراهم آوردند. خانقاه‎های طریقت‎های مذکور مکان زندگی برخی از اقطاب، بزرگان و مشایخ طریقه بود و همواره بسیاری از مریدان ملازم آن‌ها بودند و افرادی نیز به‌صورت روزانه برای رفع نیازهای معنوی و مادی خود به خانقاه آن‌ها مراجعه می‎کردند. برخلاف تصور رایج زندگی صوفیانه مبتنی بر زهدگرایی صرف نبود و صوفیان برای رفع نیاز‎های روزمرۀ مادی، به تأمین هزینه‎هایشان احتیاج داشته‎اند. مقالۀ پیشِ ‎رو با روش توصیفی‌تحلیلی به دنبال پاسخ دادن به این است که هزینه‎های مالی طریقت‎های مذکور در شبه‎قارۀ هند و ایران چگونه تأمین می‎شده‎است. یافته‎ها حاکی از آن است که قسمت عمدۀ هزینه‎های خانقاه‎های طریقت‎های صوفیانۀ چشتیه، سهروردیه، کازرونیه و کبرویه به‌وسیلۀ‎ کمک‎های کالایی و نقدی دریافتی از سلاطین شبه‎قارۀ‎ هند و ایران، فتوح روزانه عامۀ ‎‎مردم و پرداخت‎های کلان بازرگانان تأمین می‎شد و از این لحاظ میان این طرایق اشتراکات فراوانی وجود داشته‎است.