فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دورۀ صفوی برخی از وجوه ساختاری و عملکردی مناصب حکومتی دچار دگرگونی‎هایی شد و در جریان آن برخی از نهادها به‌منظور اجرای قوانین شرع توسعه و تکامل یافت و برخی به سبب کثرت وظایف، توسط پادشاهان صفوی تفکیک و به نهادهای مختلف واگذار گردید. ازجمله نهاد حسبه که از مؤسسات وابسته به دستگاه قضایی و بر پایه احکام دینی و عرفی جامعه، در دوران اسلامی با فراز و نشیب‎هایی ادامه یافته بود، در این دوره با تغییراتی که در ساختار حکومتی و مذهبی رخ داد، دستخوش تحولات بسیاری گردید و بسیاری از وظایف آن به دیگر نهادها و مؤسسات جدیدالتأسیس واگذار شد. در این مقاله تلاش شده‌است براساس منابع تاریخی و با روش توصیفی‎تحلیلی، تحولات یکی از مهم‎ترین نهادهای حکومتی، هم‌زمان با روی کار آمدن حکومت شیعی‌مذهب صفوی و تأثیر دین‎مداری پادشاهان این سلسله در وظایف و کارکردهای این نهاد مورد بررسی قرار گیرد. مهم‎ترین یافته های پژوهش حاضر نشان‌دهندۀ انجام برخی وظایف نهاد حسبه توسط شاهان صفوی و واگذاری کارکردهای گستردۀ آن (برخلاف دوره‎های گذشته) بین دیگر نهادهاست. نتیجۀ این تحولات در پایان این دوره، محدود شدن اختیارات این نهاد همراه با تغییرات اساسی در کارکردهای آن بوده‌است.