فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مشروعیت همواره از مهم‌ترین اهداف حکومت‎هاست و پژوهش پیشِ‎ رو تلاش دارد مسئلۀ مشروعیت در عصر ایلخانان مغول را طی دو دوره از حیات سیاسی آن‌ها روشن سازد. در این پژوهش از شواهد سکه‎‎شناسی برای مطالعۀ تطبیقی مبنا و مسئلۀ مشروعیت در دو مقطع «مسلمانی» و «نامسلمانی» ایلخانان استفاده شده‌است. داده‎های سکه‎ها ابزار مناسبی برای سنجۀ اطلاعات تاریخی محسوب می‎شوند. مقاله در پاسخ به این پرسش که چگونه می‎توان مشروعیت‎یابی حکمرانان «نامسلمان» و «مسلمان» عصر ایلخانی را براساس شواهد سکه‎شناسی تبیین کرد؟ از شیوۀ تبیین تاریخی و استناد به سکه‎ها بهره گرفته‌است. مقاله این ادعا را طرح می‎کند که استفاده از آیات و روایات در عصر نامسلمانی ایلخانان بر روی سکه‎ها رواج داشته و این امر نشان از توجه حکمرانان مغول به دین مردم تحت انقیاد و مشروعیت‎یابی از آن طریق است. یافته‎های پژوهش نشان می‎دهد شاخص‎ترین و مهم‌ترین الگوی اسلامی رایج در سکه‎های عصر «نامسلمانی» ایلخانان به‌ویژه زمان هلاکوخان آیه ۲۶ سوره آل‌عمران بوده که آیۀ «معارضین حکومت‎ها» هم می‎توان از آن یاد کرد. پس از «مسلمان» شدن ایلخانان تقریباً استفاده از این آیۀ خاص بنا به دلایلی با احتیاط بیشتر و تنها در عراق به‌کار رفته‌است. این امر نشانگر ضرورت مشروعیت ایلخانان مسلمان در این منطقۀ مهم خلافت‌نشین براساس این آیه بوده‌است. درمجموع استفاده از این آیه در دورۀ «مسلمانی» نسبت به دوره «نامسلمانی» بسیار محدود شده‌است.