بررسی جایگاه مولفه‌‌های اصلی محیط‌زیست در کتاب‌‌های درسی پایه دهم متوسطه دوم

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم تربیتی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران،

doi
چکیده

هدف این پژوهش، بررسی جایگاه مولفه‌های محیط‌زیست در کتاب‌‌های درسی پایه دهم است. روش پژوهش توصیفی و از نوع تحلیل محتوا است. جامعه پژوهشی شامل همه کتاب‌‌های درسی پایه دهم است که در سال 1399 چاپ شده است. ده عنوان از کتاب‌‌های درسی پایه دهم به صورت هدفمند در نمونه قرارگرفت. ابزار جمع‌آوری اطلاعات، سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته بوده که با قضاوت متخصصان ساخته شده است و داده‌های حاصل با استفاده از شاخص‌های توصیفی در فرایند تحلیلی «آنتروپی شانون» مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش بیانگر آن است که: 1. فراوانی مولفه‌های محیط‌زیست در کتاب‌‌های درسی پایه دهم رشته علوم انسانی 410 مورد، در رشته علوم تجربی 679 مورد و در رشته ریاضی- فیزیک 535 مورد است و آزمون خی‌‌دو، معنی‌‌دار بودن این تفاوت را نشان می‌‌دهد. 2. در کتاب‌‌های درسی پایه دهم رشته علوم انسانی، به مولفه «بهداشت و سلامت» با ضریب اهمیت 181/0، بیشترین توجه و به مولفه‌‌‌های«منابع‌طبیعی» با ضریب اهمیت 069/0 و «جمعیت» با ضریب اهمیت 067/0، کمترین توجه شده است. 3. در کتاب‌‌های پایه دهم رشته علوم تجربی، به مولفه «حیات وحش» با ضریب اهمیت 125/0، بیشترین توجه و به مولفه ‌‌های«اثرات محیط‌زیستی بحران‌‌های طبیعی (سیل، زلزله، آتش سوزی)» با ضریب اهمیت 028/0 و «جمعیت» با ضریب اهمیت 008/0 ،کمترین توجه شده است. 4. در کتاب‌‌های پایه دهم رشته ریاضی، به مولفه «مصرف بهینه» با ضریب اهمیت 141/0، بیشترین توجه و به مولفه ‌‌های«معضلات و تهدیدات محیط‌زیست» با ضریب اهمیت 033/0 و «جمعیت» با ضریب اهمیت 01/0، کمترین توجه شده است.