مدل آمایش منابع جنگلی، راهبردی نوین در برنامه‌‌ریزی عرصه‌‌های جنگلی کشور

نویسندگان

1 استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران

2 استادیار دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، ایران

3 استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران. ایران

doi
چکیده

برنامه‌‌ریزی در حوزه منابع جنگلی کشور در وضعیت کنونی، در سیطره برنامه‌‌ریزی‌‌های ملی، منطقه‌ای و ناحیه‌ای است که این رویکرد صدمات زیادی به عرصه‌های جنگلی و ناپایدار شدن موجودیت آنها وارد کرده است. در این مطالعه لزوم به کارگیری فرایند آمایش منابع جنگلی در راستای برنامه‌‌ریزی و مدیریت کلان منابع جنگلی کشور و ارایه مدل تحلیلی چگونگی تدوین برنامه آمایش جنگل مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به ماهیت کلان نگری برنامه‌‌ریزی آمایشی، که طرح‌های مختلف توسعه و همچنین حفاظت از ‌محیط‌زیست را همزمان در خود در بر می‌‌گیرد، انتخاب این شیوه راهبردی مناسب در فرایند برنامه‌‌ریزی کلان منابع جنگلی است. تدوین مدل آمایش منابع جنگلی در این مطالعه بر اساس رویکرد تحلیل کیفی با کاربست شیوه‌‌ تحلیل استنادی و تحلیل محتوا صورت پذیرفت. در مدل ارایه شده، فرایند برنامه‌‌ریزی توسعه بر اساس ماهیت عملکردی و کارکردی اکوسیستم‌‌های جنگلی که خود منتج شده از ساختار و فرایند‌‌های زیستی این اکوسیستم‌‌ها است (تحلیل اکوسیستمی) و از طرفی دیگر بر اساس نوع ارتباط و همبستگی انسان و طبیعت (اکولوژی انسانی) صورت می‌‌پذیرد. اجرای این مدل در پنج مرحله شامل تحلیل شرایط موجود نواحی عرفی جنگلی، ارزیابی عرضه کارکردی اکوسیستم، ارزیابی تقاضای منابع جنگلی، تعیین واحدهای کارکردی- مدیریتی و مرحله پنجم بهینه‏سازی توزیع کارکردها به انجام می‌‌رسد. با به کارگیری الگوی آمایش منابع جنگلی می‌‌توان به ارایه رویکردی پایدار در برنامه‌‌ریزی منابع جنگلی کشور دست یافت.