فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با گذر زمان، حقوق اساسی انسان جلوه‌‌ای دیگر پیدا کرد، حقوقی که ناشی از حق همگانی و نسل جدیدی از خواسته‌های نوین بشری بود. یکی از مهم‌ترین خواسته‌های این نسل، بهره‌گیری و بهره‌‌مندی از محیط‌زیست سالم بود. این حق برای اولین بار در اعلامیه استکهلم نمود یافت و سپس در اسناد متفاوت به آن تاکید شد تا جایی که امروزه در جایگاه این حق هیچ‌گونه شبهه‌ای وجود ندارد. اما هدف اصلی این پژوهش بررسی جایگاه این حق در اسلام است. در مورد حق بر محیط‌زیست؛ آیات، روایات و قواعد فقهی به طور مستقیم و غیر‌‌مستقیم به آن اشاره کرده‌اند. خداوند در سراسر قرآن بر این امر تاکید کرده است که نعمت‌ها و این جهان را برای انسان و در تسخیر او قرار داده‌ است. به همین جهت بر جایگاه و اهمیت انسان در برخورداری از محیط‌زیست و بر برخورداری همگانی از محیط‌زیست تاکید بسیار کرده است. همچنین بر اساس سیره امامان معصوم، دو دسته از روایات وجود دارد. دسته اول، احادیث و روایاتی است که به حق برخورداری از محیط‌زیست سالم به صورت صریح‌‌تر اشاره دارد. دسته دوم به صورت غیرمستقیم به این حق اشاره کرده است. علاوه بر این در قواعد فقهی مانند قاعده لاضرر، اتلاف، تسبیب و احترام اموال، به حمایت و حراست از این حق اشاره شده است و ضمان شخص متعدی بر محیط‌زیست را شناسایی کرده است.