زمینه‎ها و ضرورت‎های مطرح شدن لایحۀ حمایت از خانواده و نقش مجالس 21 و 23 شورای ملی در تصویب آن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه اصفهان

2 استاد دانشگاه اصفهان

3 دانشیار دانشگاه اصفهان

doi
10.22034/jiiph.2023.55468.2410
چکیده

مطالبات زنان به‌ویژه در حیطۀ خانواده که از پیش از انقلاب مشروطه آغاز شده بود تا آغاز دهۀ 1340/ 1961 به نتیجه‎ای نرسیده بود‎ و زنان همچنان در مسائلی همچون طلاق، چندهمسری، و حضانت فاقد حقوق مناسب بودند. اگرچه در اسفند 1341/ 1963، محمدرضاشاه با اعطای حق رأی به زنان، تحولی در موقعیت اجتماعی و سیاسی آنان ایجاد کرد، اما جایگاه حقوقی آنان در نظام خانواده همچنان شکننده و لرزان بود. به دنبال تلاش‎های بی‎نتیجۀ سناتور مهرانگیز منوچهریان جهت تصویب قانون حمایت از خانواده، طولی نکشید زنان حزب «ایران نوین» دولت را ترغیب به اقدامی جهت تصویب قانون ویژه‎ای در رابطه با حمایت از خانواده کردند و این لایحه در سال 1346/ 1967 به تصویب رسید، اما کم ‌و کاستی‎های آن باعث شد در سال 1353/ 1974 یک لایحۀ اصلاحی در مجلس به تصویب برسد که حاوی شرایط بهتری برای زنان شد. پژوهش حاضر ضمن بررسی زمینه‎ها و ضرورت‎های مطرح شدن لایحۀ حمایت از خانواده، در تلاش است با تکیه بر مشروح مذاکرات مجلس، به این پرسش پاسخ دهد که مجالس 21 و 23 چه نقشی در تصویب لوایح حمایت از خانواده داشتند. یافته‎های تحقیق نشان می‎دهد نمایندگان حاضر در این مجالس به گونه‎ای مستقل و جدی این لوایح را مورد بررسی قرار داده، به چالش کشیده و نشان دادند که نقش آنان صرفاً تأیید صرف لوایح دولتی نیست، به‌طوری‌که وزارت دادگستری ناچار به تغییراتی در برخی مواد آن‌ها شد.