تحلیلی بر رویکرد محمدامین رسولزاده و نشریه تکامل نسبت به تحولات دوره مشروطیت ایران
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه شیراز
2 کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی دانشگاه شیراز
doi
10.22034/jiiph.2023.54323.2385چکیده
محمدامین رسولزاده از مهمترین روشنفکرانِ قفقاز بود که با انتشار روزنامه تکامل تحولات اوایل دوره مشروطیتِ ایران را مورد توجه قرار داد. هدف از این پژوهش بررسی چرایی و چگونگی دیدگاه رسولزاده و نشریه تکامل نسبت به تحولات اوایل دوره مشروطیت ایران است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که شکلگیری جریانات متأثر از سوسیالیسم در قفقاز و تأسیس فرقههای همت و اجتماعیون عامیون نقش مهمی در توجه رسولزاده و همقطاران وی در نشریه تکامل به تحولات دوره مشروطیت ایران داشت. رسولزاده و نشریه مزبور مهمترین مسائل و موانعِ مشروطهخواهان و مجاهدان را از منظرِ گفتمانِ مبتنی بر سوسیالیسم و با رویکردی انتقادی مورد بحث و بررسی قرار دادند و در سازماندهی و جهتگیری اجتماعیون عامیون در ایران، طرفداران مشروطه و مطبوعات وابسته به آنان نقش برجستهای ایفا کردند. روش پژوهش در این نوشتار، توصیفی- تحلیلی با تکیه بر متن اصلیِ نشریه تکامل و اسنادِ دست اول است و به تحقیقات و ترجمه هایی که به موضوع محمدامین رسولزاده امعان نظر داشته اند عطف توجه شده است.