روند تغییر کاربری اراضی و ارزش خدمات اکوسیستم در دشت همدان– بهار، با تاکید بر مناطق نیمه‌طبیعی

نویسندگان

1 دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانشگاه محقق اردبیلی

3 دانشگاه شهید بهشتی

doi
چکیده

با هدف بررسی ارزش خدمات اکوسیستم و مقایسه تغییرات اراضی نیمه طبیعی و کاربری اراضی در بین سال­های 1347 و 1395 از تفسیر عکس­های هوایی و تصاویر ماهواره­ای در 167 کیلومتر مربع از دشت همدان-بهار واقع در استان همدان بهره گرفته شد و سه کاربری زمین شامل زراعی، صنعتی-مسکونی و مناطق نیمه­طبیعی مشخص و تغییرات صورت گرفته در سطح کاربری اراضی و تراکم مناطق نیمه طبیعی در بین و درون اراضی زراعی (مناطق بافر اکولوژیک) به عنوان دو شاخص موثر در ارزیابی ارزش اقتصادی خدمات اکوسیستم تعیین و ارزیابی شد. نتایج مطالعه نشان داد که در مقایسه کاربری اراضی در سال1347 با سال 1395 کاهش شدید در وسعت اراضی نیمه­طبیعی و به همین نسبت افزایش وسعت کاربری­ صنعتی- مسکونی مشهود است .در مجموع کاهش 94 درصدی سهم اراضی نیمه طبیعی و افزایش 631 و 6 درصدی سهم صنعت و کشاورزی تغییرات شدیدی را در کاربری زمین نشان می­دهد. این تغییرات در کل منجر به کاهش بیش از هفت میلیون دلار به صورت سالانه در ارزش خدمات اکوسیستم شده است (38/9 دلار در هکتار در سال). با این حال تعداد مناطق بافر اکولوژیک در دو سال مورد مطالعه تغییر معنی­داری نکرده است، هرچند به هر حال کاهش اتفاق افتاده است، به صورتی که متوسط تعداد این مناطق از 3/49 در سال 1347 به 3/34 در سال 95 کاهش داشته است. در نهایت توصیه می­شود نقشه راه مدیریت­زمین جهت استفاده در برنامه­هایی توسعه اقتصادی آینده، همزمان با توجه به حفاظت از مناطق طبیعی و نیمه طبیعی و همچنین تنوع زیستی ترسیم شود.