گونه‎شناسی ازدواج‎های سیاسی سلجوقیان (۵۹۰ ـ ۴۴۷ق)؛ آثار و پیامدها

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام دانشگاه فردوسی مشهد

2 استادیار دانشگاه پیام نور، تهران

doi
10.22034/jiiph.2022.51509.2323
چکیده

سلجوقیان خاندانی ترک‎تبار و طایفه‎ای از ترکان غُز بودند که از ماوراء‎النهر به ایران مهاجرت کردند. از تدابیری که آنان برای حفظ موقعیت خود به‎کار ‎گرفتند، برقراری پیوندهای خانوادگی بود. ازدواج‎های سیاسی سلجوقیان که با اغراض سیاسی مختلفی صورت می‎گرفت، آثار و پیامدهای سیاسی برای آنان به‎همراه داشت و سلجوقیان بدون در نظرگرفتن این‎که این ازدواج‎ها در آینده آثار سوئی بر جای خواهد ‎گذاشت، امید داشتند با این پیوندهای مصلحتی، بهتر بتوانند نفوذ خود را در منطقه اعمال کنند. هرچند در حکومت سلجوقیان از این ازدواج‎های سیاسی می‎توان به ‎دو شکل درون‎خاندانی و برون‎خاندانی نام برد، اما شکل برون‎خاندانی بسیار تأثیرگذارتر بود. این پژوهش می‎کوشد با روش توصیفی‌تحلیلی به این پرسش پاسخ دهد که ازدواج‎های سیاسی سلجوقیان چه آثار و پیامدهایی برای آنان به‎همراه داشت؟ نتایج بررسی نشان می‎دهد، دستاوردهای این ازدواج‎ها در بیشتر موارد به‎شکل انتقال قدرت، مشروعیت‎بخشی و قدرت معنوی برای سلجوقیان، ثبات امنیت در مرزها، رفع دشمنی، تثبیت قدرت، به‎دست آوردن متحد و در نهایت حفظ حکومت سلجوقیان بوده است.