رویکردها و شاخصهای مختلف ارزیابی آسیبپذیری بومسازگان
نویسندگان
1 دانشگاه محقق اردبیلی
2 دانشگاه محقق اردبیلی
3 دانشگاه محقق اردبیلی
4 دانشگاه محقق اردبیلی
doi
چکیده
آگاهی از وضعیت آسیبپذیری بومسازگان از مهمترین ابزارهای موجود برای دستیابی به مدیریت پایدار منابع آب و خاک است. همچنین ارزیابی آسیبپذیری پیشنیاز ارایه راهکارهای مدیریتی و برنامهریزی مؤثر برای بهحداقل رساندن اثرات مخرب ناشی از آشفتگیهای طبیعی و انسانی محسوب میشود. در همین راستا، تحقیق حاضر با هدف مرور و بررسی مطالعات گذشته در مورد آسیبپذیری بومسازگان، جمعآوری و ارزیابی روشهای مورد استفاده در این مطالعات و نیز شناسایی رویکردهای کارآمد و مؤثر برای ارزیابی آسیبپذیری بومسازگانهای طبیعی در جهان انجام شد. جمعبندی مطالعات انجام شده نشان داد که در مجموع 14 روش مرتبط با موضوع تخصصی برای اندازهگیری آسیبپذیری وجود دارد. با توجه به مطالعات انجام شده، نتایج نشاندهنده این است که غالباً بدون توجه به پایداری بومسازگان و درجه آسیبپذیری، سلامت محیطزیست منطقه بهخطر میافتد و زیانهای جبرانناپذیر فراوان دیگری در آینده بهبار میآورد. همچنین نتایج نشان میدهد که از طریق تعیین و شناسایی عاملهای تشدید آسیبپذیری، میتوان از گسترش فعالیتهای مخرب بومسازگانهای طبیعی و انحراف از وضعیت سلامت آنها جلوگیری نمود. با بازبینی و تحلیل دقیق روشها، جنبههای مشترک متعددی از جمله استفاده از قضاوت کارشناس، رتبهبندی و تولید نقشه و تلاش برای کمیسازی آشاخصها بین اکثر روشها وجود دارد. دخالت غیرمنطقی انسان در بهرهبرداری از منابع طبیعی موجب نامتعادل شدن روابط نظاممند بین اجزای مختلف محیطزیست شده است. با توجه به نوپا بودن مفاهیم و روشهای ارزیابی آسیبپذیری در مقیاس حوزه آبخیز، انجام تحقیقهای گسترده و جامعتری در شرایط مختلف آب و هوایی، خاکی، کاربری اراضی، زمینشناسی و هیدرولوژی مورد نیاز است.
