فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رسالۀ تقدیرالمقاییس نوشتۀ محمدحسن‎خان اعتمادالسلطنه و اثری در مورد اصلاحِ مقیاس‎ها در ایران عصر ناصری است که در آن اعتمادالسلطنه به شکل‎گیریِ مقیاس‎های مختلف اندازه‎گیری در میان جوامع مختلف، وجود مقیاس‎های گوناگون در ایران و ضرورت سامان‌دهی آن، توصیف نظامِ متریک فرانسه و ارائۀ طرحی برای یکسان‎سازی مقیاس‎ها در ایران با الگوبرداری از نظامِ متریک فرانسه پرداخته است. رساله، علی‎رغم بازخوانی و چاپ در نشریۀ پیام بهارستان، مورد توجه محققان قرار نگرفته و زمان تألیف و ارزش تاریخیِ آن مغفول مانده است. بنابراین، مقالۀ حاضر قصد دارد زمان تألیف و ارزش تاریخیِ رساله را به‌عنوان یک مسئله مورد بررسی قرار دهد و به این پرسش پاسخ دهد که رساله در بحثِ اصلاحِ مقیاس‎ها چه جایگاهی دارد؟ نتیجۀ تحقیق حکایت از آن دارد که رساله در سه سال آخر دورۀ ناصری و با الهام از بحث‎های منورالفکران ایرانیِ معتقد به اصلاح مقیاس‎ها و مقادیر و در پاسخ به نیازهای اقتصادی آن زمان نوشته شده است و می‎توان آن را اولین طرحِ جامع برای تأسیس یک نظام واحد در مقیاس‎ها و مقادیر کشور دانست.