تأثیر مداخله تمایزیافتگی خود بر باج‌گیری و آزار عاطفی زوجین با گسست عاطفی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 کاندیدای دکتری روانشناسی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

3 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

4 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

5 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

doi
10.22034/ijfp.2026.2077020.1473
چکیده

مشکلات ارتباطی و عاطفی بین زوجین، از جمله گسست عاطفی، از چالش‌های اساسی در روابط زناشویی محسوب می‌شوند که می‌توانند تأثیرات منفی بر پایداری و کیفیت زندگی مشترک داشته باشند. لذا، هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر مداخله تمایزیافتگی خود بر باج‌گیری و آزار عاطفی در زوجین دارای نشانگان گسست عاطفی بود. پژوهش حاضر نیمه-آزمایشی از نوع پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زوجین متأهل مبتلا به گسست عاطفی مراجعه کننده به مرکز روانشناسی مهر آیین شهر ملایر در سال 1403 بود که از بین آنها، تعداد 40 نفر به روش در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه 20 نفره آزمایش و کنترل جای‌گذاری شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل مقیاس‌های تمایزیافتگی خود (DSI-R)، باج‌گیری عاطفی (EHS) و آزار عاطفی (EBS) و پروتکل مداخله تمایز یافتگی خود بود. گروه آزمایش طی 10 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت درمان تمایز یافتگی خود قرار گرفت و سپس از هر دو گروه پس‌آزمون گرفته شد. جهت تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل کواریانس استفاده شد. نتایج تحلیل کوواریانس چند متغیره نشان داد تفاوت میانگین نمرات باج‌گیری عاطفی و آزار عاطفی و مولفه‌های آن بعد از مداخله تمایز یافتگی خود در مقایسه با گروه کنترل معنادار بود (01/0>P)، به‌طوری که درمان تمایز یافتگی خود باعث کاهش باج‌گیری عاطفی و آزار عاطفی و موئلفه‌های آن شد (01/0>P). یافته‌های این پژوهش مؤید اثربخشی مداخله تمایزیافتگی خود در بهبود روابط و عواطف زناشویی است. لذا، این رویکرد می‌تواند به عنوان یک راهکار مؤثر در مراکز مشاوره خانواده و برنامه‌های آموزش زوجین مورد استفاده قرار گیرد.