فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: اوتیسم اختلال عصبی _ رشدی است که مهارت‌های شناختی و زبانی فرد را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. زندگی اجتماعی انسان به توانایی‌های شناختی و زبانی بسیار وابسته است. به‌کارگیری این توانایی‌ها عامل مهمی در رشد و پیشرفت انسان است. تولید و درک گفتمان روایتی به‌عنوان یکی از سطوح زبانی مستلزم به‌کارگیری توانایی‌های شناختی و زبانی است. با توجه به این حقیقت ‌که خط سیر زمان و نحوه بیان آن یکی از مؤلفه‌های اصلی شکل‌گیری روایت به‌شمار می‌رود، مبحث زمان می‌تواند در گفتمان روایتی برای کودکان دارای اختلال اوتیسم چالش‌برانگیز باشد. هدف پژوهش حاضر، بررسی بازنمایی برخی مؤلفه‌های زمان همچون نمود، شامل نمود کامل و نمود ناقص و زمینه‌سازی شامل پیش‌زمینه و پس‌زمینه در گفتمان روایتی کودکان دارای اختلال اتیسم با عملکرد بالا است.مواد و روش‌ها: در این پژوهش بررسی چگونگی بازنمایی مؤلفه‌های نمود و زمینه‌سازی در گفتمان روایتی کودکان دارای اختلال اوتیسم با عملکرد بالا و کودکان هنجار فارسی زبان بر اساس الگوی هیکمن و تقسیم‌بندی‌های رابرتس، برجسته دلفروز و جهانی انجام شد. 20 کودک پسر اوتیسم با عملکرد بالا (سن تقویمی 7 تا 11 سال) و 20 کودک پسر هنجار (سن تقویمی 7 تا 11 سال) در آزمون تولید گفتمان روایتی براساس دو داستان تصویری «اسب» و «گربه» ارائه شده توسط هیکمن شرکت داشتند. داده‌های گردآوری شده پس از بررسی و توصیف با به‌کارگیری آزمون یو من _ ویتنی تحلیل شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد تفاوت معناداری در بازنمایی مؤلفه نمود کامل و زمینه‌سازی توسط کودکان دارای اختلال اوتیسم با عملکرد بالا و کودکان هنجار وجود داشت (0/05= P). به‌بیان‌دیگر، کودکان دارای اختلال اوتیسم با عملکرد بالا کمتر از کودکان هنجار از نمود کامل استفاده کردند. همچنین، کودکان دارای اختلال اوتیسم با عملکرد بالا در هنگام روایت و انتقال اطلاعات اصلی به‌عنوان پیش‌زمینه عملکرد ضعیف‌تری در مقایسه با کودکان هنجار داشتند، درحالی‌که این کودکان در مقایسه با کودکان هنجار اطلاعات حاشیه‌ای و جانبی یا پس‌زمینه بیشتری را تولید کردند.نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد عملکرد ضعیف کودکان دارای اختلال اوتیسم با عملکرد بالا در مقایسه با کودکان هنجار در بازنمایی برخی مؤلفه‏ های زمان همچون نمود و زمینه ‏سازی در گفتمان روایتی با نقائص شناختی و زبانی آن‌ها ارتباط دارد.