اثربخشی تحریک فراجمجمهای مغز با استفاده از جریان مستقیم الکتریکی همراه با تأثیر روانی رنگ بر افسردگی ناشی از سکته مغزی
نویسندگان
1 گروه معماری، دانشکده علوم و مهندسی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران.
2 گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران.
doi
10.32598/SJRM.10.5.16چکیده
زمینه و هدف: سکته مغزی سومین علت مرگومیـر و شـایعتـرین اختلال ناتوانکننده مغز و اعصاب بزرگسالان است. مسائل روانی که بعد از سکته مغزی شایع است، میتواند در رابطه مستقیم با بیماری و آسیب سیستم اعصاب مرکزی یا باعث اُفت کارایی و آسیب شدید به اعتماد به نفس و حس سالم بودن فرد باشد. شــیوع ســکته مغــزی بــا بــالا رفــتن ســن افــزایش یافتــه، در مردها بیشتر از زنان و در آفریقاییها-آمریکاییهـا بیـشتر از سفیدپوستان است. عوامل خطر آن پرفشاری و افزایش کلسترول خون، سیگار، مصرف بـیش از حـد الکـل و قرصهای پیشگیری از بارداری هستند. مشکلات خُلقی، بهویژه افسردگی شایعترین اختلال روانی رایج بعد از سکته مغزی است. مواد و روشها: طرح پژوهشی حاضر، از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری در این پژوهش شامل تمام بیماران سکته مغزی است که در سال 1396 به مراکز نورولوژی استان یزد مراجعه کرده و حداقل یک سال از زمان سکته آنها گذشته بود که سی بیمار (بیست مرد و ده زن با میانگین سنی 53/38 سال و میانگین زمان پس از سکته 3/91 سال) به شیوه نمونهگیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه قرار گرفتند. با استفاده از تصاویر MRI و بررسی پرونده بیمار، سالم بودن لوب گیجگاهی مغز اثبات شد (درک کلامی سالم) و تنها بیمارانی در این پژوهش شرکت داشتند که لوب پیشانی آنها دچار ضایعه شده بود و از نظر حرکتی، توانایی حرکت مستقل نداشتند. امتیازهای آزمون افسردگی بکِ آنها در در پیشآزمون و پسآزمون مقایسه شد. بیماران گروه اول، ده جلسه تحریک واقعی با رنگ سفید، گروه دوم، ده جلسه تحریک واقعی با رنگ سبز و گروه سوم (کنترل) تحریک ساختگی را در قشر پریفرونتال پشتی جانبی چپ و راست دریافت کرد. تجزیه و تحلیل دادهها در دو سطح توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و استنباطی (تحلیل کوواریانس) با استفاده از نسخه 21 نرمافزارSPSS انجام شد.یافتهها: نتایج تجزیه و تحلیل کوواریانس با حذف اثر پیشآزمون نشان داد که بین نمرات پسآزمونِ سه گروه، تفاوت معنادار است. به منظور بررسی منشأ این تفاوت بین مراحل از آزمون تعقیبی بنفرونی استفاده شد. نتایج نشان داد که بین نمرات پسآزمون گروهی که تحریک ساختگی شدند با دو گروهی که تحریک واقعی نشدند، تفاوت معنادار وجود داشت. همچنین نتایج این آزمون نشان داد بین نمرات پسآزمون گروهی که تحریک واقعی را با رنگ سفید دریافت کرده بود، با گروهی که تحریک واقعی با رنگ سبز را دریافت کرده بودند، تفاوت معناداری وجود داشت. نتایج نشان داد که افسردگی بیمار، پس از درمان تحریک واقعی با رنگ سبز محیطی (P<0/001) و پس از درمان تحریک واقعی با رنگ سفید محیطی (P<0/001) نسبت به درمان ساختگی با رنگ سفید محیطی کاهش معناداری داشت. همچنین نتایج نشان داد رنگ محیطی سبز بیشتر از رنگ سفید افسردگی را در بیماران کاهش داد.نتیجهگیری: به نظر میرسد تحریک الکتریکی مستقیم میتواند در برنامه توانبخشی بیماران سکته مغزی استفاده شود. منتها در تحریک الکتریکی همراه با رنگ سبز محیطی میزان بهبود بیش از رنگ سفید بود.
