تأثیر ویژگیهای حرفهای بر خطاهای ادراکی حسابرسان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حسابداری، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران
2 دکتری حسابداری بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، اصفهان، ایران
3 دانشیار، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران
doi
10.30476/jha.2025.86597.1400چکیده
مقدمه: اهمیت حرفۀ حسابرسی در جامعه و رقابت بین مؤسسات حسابرسی برای افزایش کیفیت حسابرسی موجب شده است تا ابعاد و عوامل مؤثر بر کیفیت حسابرسی بیش از پیش در نظر گرفته شود. یکی از عوامل مهم شناساییشدۀ پژوهشگران که بر تصمیمگیری حسابرسان مؤثر است، عوامل روانشناختی (خطای ادراکی) است. هدف از این پژوهش، شناسایی ابعاد خطاهای ادراکی، ویژگیهای حرفهای حسابرسی و طراحی الگویی برای دستهبندی و جداسازی سوگیریهای اثرگذار بر حرفۀ حسابرسی است.روش پژوهش: پژوهش حاضر کاربردی و از نظر روش اجرا پیمایشیتوصیفی است. در این پژوهش ابتدا برحسب واکاوی محتوایی، مؤلفهها و گزارههای مربوط تعیین شد. سپس، مطابق مبانی نظری و گزارههای شناساییشده، الگوی اولیه طراحی شد. فرضیههای پژوهش نیز با روش معادلات ساختاری و استفاده از نرمافزار اسمارت پیالاس آزمون شد. جامعۀ آماری در مرحلۀ کیفی، شامل ۱۴ نفر از خبرگان دانشگاهی در رشتههای حسابداری و مدیریت مالی و در مرحلۀ کمّی 119 نفر از حسابرسان دیوان محاسبات کشور و مؤسسات حسابرسی بوده است.یافتهها: نتایج برازش الگوهای ساختاری و کلی نشان داد که بلوغ حرفهای و هویت حرفهای بهعنوان ویژگیهای حرفۀ حسابرسی با ابعاد خطاهای ادراکی رابطۀ مستقیم و معنیداری دارد.نتیجهگیری: بلوغ حرفهای بیشترین تأثیر را بر سوگیری ادراکی متناظر در حسابرسی دارد. تقویت این عامل میتواند در کنترل خطاهای ادراکی و کیفیت قضاوت حرفهای حسابرسان نقش مهمی داشته باشد. از طرف دیگر، حسابرسان بیشتر با سوگیری هالهای مواجه میشوند اما هویتبخشی به حسابرسان و افزایش دانش حرفهای و عزتنفس به کنترل این خطای ادراکی کمک زیادی میکند.
