طب عامیانه و بسترهای اجتماعی فرهنگی مؤثر بر آن در عصر صفوی
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه اصفهان
2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام دانشگاه اصفهان
3 استادیار دانشگاه اصفهان
4 دانشیار دانشگاه اصفهان
doi
10.22034/jiiph.2022.49214.2278چکیده
طب عامیانه در دورۀ صفویه، از برخی زمینهها و بسترهای متعدد معرفتشناختی، فرهنگی و اجتماعی تأثیر پذیرفت. از یک طرف، خصلتهای فکری و فرهنگیِ دیرپا، تثبیتشده و تاریخی، وضعیت جامعۀ ایرانِ عصر صفوی را بهمثابۀ جامعهای پیشامدرن تثبیت میکرد و از جانب دیگر، وقوع برخی تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در این دوره، بر وضعیت فرهنگی، نظام باورها، جهانبینیها و هنجارها و اعمال طبقات اجتماعی در بستر زندگی روزمره تأثیر میگذاشت. این دو مولفۀ کلان بهصورت مستقیم و غیرمستقیم، بر وضعیت طب عامیانه در این دوره تأثیر گذاشتند. فرضیۀ این پژوهش این است که طب عامیانۀ دورۀ صفوی، بهصورت همزمان از مؤلفههایی همچون اسطورهای بودن جامعه، اتکا بر کیهانشناسیِ پیشامدرن، غلبۀ علوم غریبه و رویکردهای مبتنی بر طالعبینی، رواج گستردۀ خرافهگرایی و همچنین وضعیت ساختاریِ علوم، تأثیر پذیرفت. تلاش میشود تا به روشی تحلیلی، این مسئله تبیین شود که بسترهای مهم و تأثیرگذار بر وضعیت طب عامیانۀ عصر صفوی، از کدام زمینههای معرفتشناختی، فرهنگی و اجتماعی تأثیر پذیرفت.