از پیوند خونی تا گسست عاطفی: کشف عوامل مؤثر بر نارضایتی زناشویی در ازدواج های خویشاوندی

نویسندگان

1 گروه روانشناسی، واحد خمینی شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی شهر، ایران

2 استادیار، گروه روان شناسی و آموزش افراد با نیاز‌های خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22034/ijfp.2025.2072354.1441
چکیده

ازدواج‌های خویشاوندی به عنوان یکی از الگو‌های رایج در برخی فرهنگ‌ها با پیامد‌های اجتماعی و روان‌شناختی متنوعی همراه هستند. این پژوهش با هدف کشف عوامل مؤثر بر نارضایتی زناشویی در ازدواج‌ های خویشاوندی انجام گرفت. روش پژوهش حاضر کیفی و گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته انجام گرفت.بود. مشارکت‌کنندگان بالقوه در پژوهش شامل تمام زوجین دارای ازدواج خویشاوندی بود که به دلیل مشکلات زندگی زناشویی به مراکز خدمات روان‌شناسی و مشاوره شهر اصفهان در سال 1404 مراجعه کرده بودند. روش نمونه‌گیری، هدفمند و پس مصاحبه با 10 زوج، داده‌ها به اشباع رسید. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون (2001)Attride-Stirling انجام شد و مضامین در سه دسته پایه، سازمان دهنده و فراگیر دسته‌بندی شدند. بر اساس نتایج حاصل از پژوهش، مضامین پایه شامل 102 مفهوم، مضامین سازمان دهنده شامل 17 مفهوم و مضامین فراگیر در 6 مفهوم تحت عناوین عوامل فردی، ساختار خانواده خویشاوندی، عوامل فرهنگی، عدم صمیمیت جنسی و عاطفی، تکرار بین‌نسلی الگو‌های آسیب‌زای خانوادگی و عدم تجربه شناختی خارج از خانواده شناسایی و استخراج گردید. شناخت عوامل مؤثر بر نارضایتی زناشویی در ازدواج‌های خویشاوندی می‌تواند در در کاهش تعارضات و ارتقای رضایت زناشویی و تقویت مداخلات مشاوره‌ای متناسب با ویژگی‌های ازدواج خویشاوندی، کمک‌کننده باشد باشد.