فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کشور پرتغال در اوایل قرن شانزدهم میلادی توانست بر بخش‎های مهمی از مشرق زمین ازجمله خلیج‎فارس تسلط پیدا کند، این نخستین استعمارگران قریب به یک قرن حاکم بلامنازع مهم‎ترین نقاط استراتژیک شرق بودند اما به‌تدریج در اوایل قرن هفدهم سلطه آن‌ها با موانع عمده‎ای مواجه شد و شرایط بین‌المللی نیز به زیان آن‌ها تغییر پیدا کرد، لذا مناطق تحت اشغال پرتغال یکی پس از دیگری از دست آن‌ها خارج گشت و نهایتاً در خلیج‌فارس نیز منجر به اخراج آن‌ها شد. این مقاله به دنبال یافتن پاسخی برای این پرسش است که عوامل درونی و بیرونی افول پرتغالی‎ها در خلیج ‎فارس چه بود؟ این پژوهش به روش توصیفی‌تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‎ای درصدد یافتن علل این افول بوده است. یافته‎های پژوهش حاکی از آن است که دو دسته عامل منجر به ضعف و افول پرتغالی‎ها شد. دسته نخست را می‎توان عوامل بیرونی دانست که در خارج از منطقه خلیج‌فارس همانند اروپا رخ داده و اثرات آن به ضعف سلطۀ پرتغالی‎ها در مستعمرات ازجمله در خلیج‌فارس انجامید همانند جمعیت اندک پرتغال، اشغال پرتغال به دست اسپانیا، راه یافتن سایر کشورهای قدرتمند اروپایی همانند انگلستان و هلند به شرق و ورود عثمانی به مسائل خلیج‌فارس. دسته دوم را باید عوامل درونی دانست، از قبیل سیاست‌های نابخردانه پرتغالی‎ها در خلیج‌فارس ازجمله ضربه زدن به تجارت و اقتصاد منطقه، تعصب دینی و اقدامات اسلام‌ستیزانه که منجر به عکس‌العمل دول منطقه و قیام‌های مردمی بر علیه آن‌ها می‎شد.