بررسی نقش جشنهای برگزارشده در آذربایجان دوره رضاشاه پهلوی از منظر اشاعه سبک زندگی جدید
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه تبریز
2 دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه تبریز
doi
10.22034/jiiph.2021.46151.2206چکیده
یکی از مهمترین سازوکارهای نهادها و محافل فرهنگی وابسته به قدرت پهلوی اول برای بسترسازی گفتمانی سبک زندگی مدنظر حاکمیت، بهرهگیری از برگزاری جشن بود تا هم منجر به آشنایی، انس و آمادگی مردم نسبت به مؤلفههای سبک زندگی، نمادهای فرهنگی و الگوهای رفتاری تبلیغی دولت پهلوی اول شود و هم زمینهساز و تسهیلگر اتخاذ سبک زندگی اشاعهشده از سوی اقشار مختلف مردم باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش جشنهای برپاشده در ایالت آذربایجان در محدودۀ زمانی 1304 تا 1320ش در اشاعۀ مؤلفههای سبک زندگی مدنظر دولت رضاشاه انجام شده است. برای این منظور جشنهای گوناگون برگزارشده در این منطقه از کشور با استفاده از روش توصیفیتحلیلی و بررسی اسناد و منابع تاریخی مرتبط با آن دوره موردبررسی قرار گرفته است تا بدین سؤال پاسخ دهد که جشنهای برگزارشده در مناطق مختلف آذربایجان در دورۀ رضاشاه چه نقشی در بازنمایی وجوه مختلف سبک زندگی تبلیغشده داشتند؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که برپایی جشنهای مختلف در مناطق مختلف آذربایجان به نظام سیاسی حاکم این فرصت را داد تا بتواند برخی از مهمترین عناصر سبک زندگی مدنظر خود همچون الگوهای رفتاری شامل پوشش لباس متحدالشکل جدید برای اقشار مختلف و زنان جامعه آذری، عناصر هویت ملی از قبیل اشاعه زبان و ادبیات فارسی و...، نمادهای ملی و فرهنگی مثل «شاه نماد ایران»، «باستانگرایی نماد ملیت ایرانی» و... را ترویج، اشاعه و بازنمایی کند تا از قِبَل آنها برای دستیابی به اهدافی همچون ایجاد گسست در علقههای هویت قومی و محلی مردم آذربایجان و ادغام فرهنگ بومی و محلی این منطقه در هویت و فرهنگ ملی و مرکزی، همسو کردن آنها با برنامههای اصلاحی پیادهشده در جامعه، تهییج احساسات توده مردم و کاستن از مخالفتها، اشاعۀ مؤلفهها و عناصر ایدئولوژیکی نظام، شکلدهی به نوع جدیدی از جامعهپذیری همگانی و درنهایت نیل به فرایند ملتسازی خود بهره ببرد.
