فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جنبش مشروطه کمابیش هم‌زمان در کشور ایران و عثمانی رخ داد. در کنار روشنفکران و ادیبان این دو کشور، روشنفکران و ادیبان کُرد، مانند احمد شَوقی، جمیل صدقی زهاوی، حاجی قادر کویی، شیخ رضا طالبانی در مشروطۀ عثمانی و میرزادۀ عشقی، ابوالقاسم لاهوتی، آیت‌الله مردوخ کُردستانی و قاضی کوثر سقزی در مشروطۀ ایرانی فعالیت‌های چشمگیری در جهت شکل‌گیری جنبش مشروطه و ترویج اندیشه‌های مشروطه‌خواهی داشته‌اند. مقالۀ حاضر با روش توصیفی‌تحلیلی به بررسی آرای تعدادی از روشنفکران و ادیبان کُرد در دوران مشروطۀ عثمانی و ایرانی می‌پردازد و به این پرسش پاسخ می‌دهد که نقش روشنفکران و ادیبان کرد در مشروطۀ ایران و عثمانی چه و چگونه بوده است و آنان چگونه توانسته‌اند اندیشه‌های مشروطه‌خواهی را در کُردستان گسترش دهند. ازآنجاکه شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در کُردستان ایران و عثمانی یکسان نبود، بیشتر روشنفکران کرد این دو کشور نیز هدف‌های یکسانی را دنبال نمی‌کردند و محتوای اندیشه‌های آن‌ها لزوماً در مسیری یکسان تحول نمی‌یافت. بیشتر روشنفکران و ادیبان کُرد در کُردستان عثمانی، کشور عثمانی را وطن خود نمی‌دانستند و به دنبال ترویج اندیشه‌های ناسیونالیستی قومی و استقلال و جدا شدن از دولت عثمانی بودند، اما برخلاف آنان روشنفکران و ادیبان کُرد ایرانی، ایران را وطن خود می‌دانستند و به ایرانی آزاد و برخوردار از حکومت قانون بر مردم می‌اندیشیدند.