تجربه‌ی زیسته‌ی زنان عضو هیأت علمی از ایفای همزمان نقش مادری-‌شغلی: پژوهش کیفی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22034/ijfp.2024.2024686.1303
چکیده

زنان هیأت علمی که مادر هستند، فشارهای طاقت­ فرسایی را در ارتباط با رعایت استانداردهای مؤسسات خود برای ارتقاء و همزمان انجام مسئولیت‌های خود به عنوان والدین تجربه می‌کنند. یکی از مهم‌ترین مسائل مادران شاغل، ایجاد تعادل بین ایفای همزمان نقش مادری - شغلی است که در دهه­ های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر بررسی تعیین تجارب زنان  عضو هیأت علمی  از ایفای همزمان نقش مادری- شغلی و مشخص کردن ساختار نهایی آن در شرکت‌کنندگان پژوهش بود. پژوهش حاضر یک مطالعه‌ی کیفی از نوع پدیدارشناسی توصیفی روان‌شناسانه است که در آن 9 مشارکت‌کننده به روش نمونه گیری هدفمند در شهر اهواز انتخاب شدند. برای جمع آوری داده­ها از روش مصاحبه عمیق استفاده شد و تا مرحله‌ی اشباع داده‌ها صورت گرفت. تحلیل داده‌ها، 8 جزء تشکیل‌دهنده را نشان داد که عبارت­اند از: 1_ بی‌نظمی و آشفتگی؛ 2_ تنیدگی حرفه‌ای؛ 3_ احساس گناه از مادر خوب نبودن؛ 4_ افت روحیه مادران؛ 5_ فرسودگی والدگری؛ 6_ افزایش واکنش‌گری نسبت به بدرفتاری بچه­ها؛ 7_ امید و معناآفرینی از نقش مادری؛ 8_ دریافت حمایت از خانواده. تحلیل نتایج بدست آمده نشان داد که پیامدهای روان‌شناختی ایفای همزمان نقش مادری-شغلی می‌تواند آسیب‌های جدی برای سلامت‌روان مادران شاغل در پی داشته باشد. از این رو شایسته است آگاهی بخشی به زنان شاغل و ایجاد آمادگی برای پذیریش همزمان نقش ها از سوی آنان در برنامه­های سلامت روان و طرح­های دوستدار خانواده مورد تاکید و توجه سازمان ها و مراکز مشاوره قرار گیرد.