رابطه ساختاری فرسودگی والدینی با خاطرات اولیه مادر از گرمی و ایمنی: نقش واسطه‌گری خودانتقادی

نویسندگان

1 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سلمان فارسی کازرون، کازرون، ایران.

2 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد،‌ ایران.

3 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سلمان فارسی کازرون، کازرون، ایران.

4 کارشناسی ارشد روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سلمان فارسی کازرون، کازرون،‌ ایران.

doi
10.22034/ijfp.2024.1975387.1185
چکیده

والدبودن را می‌توان یکی از مهم‌ترین و لذت‌بخش‌ترین تجربه‌های زندگی هرفردی قلمدادنمود، بااین‌وجود، برای برخی از پدران و مادران این نقش با چالش‌های فزاینده همراه‌بوده و می‌تواند به منبعی از تنش‌های مزمن و در نهایت به فرسودگی تبدیل گردد. ازهمین‌رو مطالعه حاضر باهدف بررسی نقش واسطه‌ای خودانتقادی در رابطه میان خاطرات اولیه مادران از گرمی و ایمنی با تجربه فرسودگی والدینی آنها انجام گردیده است. این پژوهش، یک مطالعه توصیفی-مقطعی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بوده که نمونه‌ای از مادران شهر اصفهان (319نفر) را مورد مطالعه قرارداده است. جامعه آماری پژوهش شامل مادرانی بود که در سال تحصیلی 1400-1399 دارای فرزند پیش‌دبستانی بوده‌اند و داده‌ها به صورت آنلاین و با نمونه‌گیری دردسترس گردآوری شده‌است. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌ فرسودگی والدینی (PBA)، پرسشنامه اشکال انتقادی/خود-تازی و اطمینان‌بخشی به خود (FCSSS) و مقیاس خاطرات اولیه از گرمی و ایمنی (EMWSS) بود. نتایج نشان داد که خاطرات اولیه از گرمی و ایمنی اثر مستقیم و معنی‌داری بر خودانتقادی دارد و خودانتقادی نیز دارای یک تأثیر مستقیم و معنی‌دار بر فرسودگی والدینی مادر است. همچنین یافته‌ها نشان‌داد که خاطرات اولیه مادران از گرمی و ایمنی با واسطه خودانتقادی بر فرسودگی والدینی اثر غیرمستقیم داشته و این مدل می‌تواند نزدیک به 54 درصد از واریانس فرسودگی والدینی را تبیین نماید (001/0>P). یافته‌های پژوهش حاضر لااقل در مورد والدین فرسوده‌ای که در دوران کودکی از یک محیط گرم و ایمن محروم بوده‌اند، درک تازه‌ای را پیرامون فرسودگی والدینی فراهم ساخته و بهبود فرایند خودانتقادی را به عنوان روزنه‌ای در کاهش تجربه فرسودگی والدینی آنها پیشنهاد می‌نماید.