تدوین برنامه آموزشی انضباط مثبت و بررسی اثربخشی آن بر کارکردهای اجرایی کودکان با اختلال نقص توجه بیش‌فعالی

نویسندگان

1 گروه آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

2 گروه آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 گروه آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

4 گروه سنجش و اندازه‌گیری، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

doi
10.22037/jrm.2020.112877.2277
چکیده

اهداف: بر اساس نظر صاحب‌نظران، یکی از مشکلات اساسی کودکان با اختلال نقص توجه بیش‌فعالی (ADHD)، نقص در مهارت‌های ‌شناختی، به‌خصوص نقص در کارکردهای اجرایی است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تدوین برنامه آموزشی انضباط مثبت و بررسی اثربخشی آن بر کارکردهای اجرایی کودکان با اختلال نقص توجه بیش‌فعالی انجام گرفت.مواد و روش‌ها: جامعه آماری پژوهش حاضر شامل والدین کودکان هفت تا یازده‌ساله با اختلال نقص توجه بیش‌فعالی شهر اصفهان در سال تحصیلی 1396-1397 بودند. برای انتخاب نمونه، با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس از بین والدین کودکانی که واجد معیارهای موجود در کتاب راهنمای آماری و تشخیصی اختلالات روانی (DSM-5) بودند، سی نفر به شیوه در دسترس انتخاب و به شیوه تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار داده شدند. ابزار پژوهش، پرسش‌نامه تشخیص اختلال نقص توجه بیش‌فعالی و پرسش‌نامه عصب‌شناختی کولیج بود. جلسات آموزشی برنامه انضباط مثبت در قالب هشت جلسه 90دقیقه‌ای برگزار شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که تفاوت بین مؤلفه‌های تصمیم‌گیری (001/p <0) و بازداری (001/p <0) در دو گروه آزمایش و کنترل معنا‌دار است، اما این تفاوت در متغیر سازمان‌دهی وجود ندارد. نتایج تحلیل واریانس آزمون اندازه‌گیری مکرر نیز نشان می‌دهد که درمان در مرحله پس‌آزمون و پیگیری در متغیرهای تصمیم‌گیری و بازداری تأثیرگذار بوده و تفاوت معنا‌دار است.نتیجه‌گیری: به‌ طور کلی، نتایج پژوهش حاضر نشان داد که برنامه آموزشی انضباط مثبت بر کارکردهای اجرایی کودکان با اختلال نقص توجه بیش‌فعالی اثرات مثبتی به همراه دارد.