چالش های زوجی خانواده های دارای فرزند نوجوان مبتلا به معلولیت ذهنی: روش پدیدارشناسی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، البرز، ایران

2 دانشجوی دکتری مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دکتری مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/ijfp.2024.1988255.1197
چکیده

والدین دارای فرزند معلول در خط مقدم مراقبت از فرزندان خود قرار دارند. این پژوهش با هدف واکاوی چالش­های زوجین دارای فرزند نوجوان مبتلا به معلولیت ذهنی انجام شد. در پژوهش حاضر از روش کیفی از  نوع پدیدارشناسی تفسیری استفاده شد. جامعه این پژوهش شامل زوجین دارای فرزند نوجوان مبتلا به معلولیت ذهنی در استان تهران در سال 1400 بود. نمونه­گیری به صورت هدفمند انتخاب و تا اشباع معنی 15 زوج مورد مصاحبه نیمه‌ساختاریافته قرار گرفتند. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش کلایزی استفاده شد. نتیجه حاصل از تجزیه‌وتحلیل اطلاعات منجر به شناسایی 27 مفهوم اولیه، 5 مضمون محوری و 2 مضمون گزینشی شد. مضمون گزینشی اول، چالش­های فرایندی درون خانوادگی با زیر مضمون عملکرد زوجین نسبت به یکدیگر، عملکرد زوجین نسبت به فرزند معلول و عملکرد فرزندان با یکدیگر مشخص شد. مضمون گزینشی دوم، چالش‌های فرایندی برون خانوادگی شامل مشکلات اجتماعی و اقتصادی بود. در مجموع می­توان چنین نتیجه گرفت داشتن فرزند دارای معلولیت ذهنی عملکرد خانواده به‌ویژه زوجین را تحت‌ تأثیر قرار می­دهد. با توجه به اهمیت بررسی چالش­های زوجی بر ابعاد مختلف جسمانی، روانی، اجتماعی و معنویت و دیگر تأثیرات آن بر زندگی والدین نوجوانان دارای معلولیت، یافته­های حاصل از این پژوهش می­تواند در توسعه و تقویت خدمات مشاوره و حمایتی زوجین دارای فرزند معلول به کار گرفته شود.