اثربخشی توان‌بخشی ‌شناختی حافظه بر بهبود کارکردهای اجرایی کودکان دارای نشانه‌های نارسایی توجه و بیش‌فعالی استان یزد

نویسندگان

1 گروه روانشناسی عمومی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر یزد، یزد، ایران.

2 گروه علوم شناختی، پژوهشکده علوم شناختی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22037/jrm.2020.113897.2458
چکیده

اهداف: امروزه اختلال نارسایی توجه / بیش‌فعالی یک اختلال عصبی رشدی شناخته شده است که سه ویژگی اصـلی آن نارسـایی توجه، بیش‌فعالی و تکانشگری است که بـر 3 تا 7 درصد کودکان اثـر مـی‌گـذارد و معمولاً با نقص در کارکرد‌های اجرایی همراه است. پژوهش حاضر در نظر دارد به بررسی اثربخشی بسته توان‌بخشی شناختی حافظه بر بهبود کارکرد‌های اجرایی کودکان دارای نارسایی توجه / بیش‌فعالی بپردازد.مواد و روش‌ها: در مطالعه شبه‌آزمایشی حاضر با طرح کارآزمایی بالینی تصادفی حاضر از طرح پیش‌آزمون پس‌آزمون با گروه کنترل استفاده شده است. جامعه آماری متشکل از همه دانش‌آموزان مبتلا به اختلال نقص توجه / بیش‌فعالی در سال تحصیلی 1397-1398 در مدارس عادی ناحیه دو یزد مشغول به تحصیل بوده‌اند که از بین آن‌ها، سی نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و به ‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. دو گروه (آزمایش و کنترل) از نظر سن و هوش کلامی و عملی همسان‌سازی شده بودند. گروه آزمایش برنامه توان‌بخشی حافظه را در دوازده جلسه سی دقیقه‌ای دریافت کردند. هر دو گروه کنترل و آزمایش در جلسه اول و آخر درمان ارزیابی شدند. علائم رفتاری کودکان مبتلا توسط پرسش‌نامه ‌کانرز‌ فرم‌ والدین ارزیابی شد. داده‌های این پژوهش با آزمون آماری تی مستقل، تحلیل واریانس آمیخته و به کمک نرم‌افزار SPSS نسخه 19 تجزیه‌ و ‌تحلیل شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که درمان توان‌بخشی شناختی حافظه به طور معناداری منجر به بهبود کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به نارسایی توجه / بیش‌فعالی شده است (0/005>P). نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد که توان‌بخشی شناختی با استفاده از تکالیف رایانه‌ای در بهبود کارکردهای اجرایی مؤثر است؛ بنابراین با توجه به یافته‌های به‌دست‌آمده در پژوهش حاضر، پیشنهاد می‌شود که در کنار سایر روش‌های آموزشی و توان‌بخشی دانش‌آموزان با اختلال نقص توجه / بیش‌فعالی، برنامه توان‌بخشی شناختی مبتنی بر حافظه نیز به کار برده شود.