فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به بحرانی جهانی آب و نقش حیاتی بخش کشاورزی در مصرف منابع آبی، بهینه‌سازی آبیاری در محیط‌های کنترل شده مانند گلخانه‌ها اهمیت ویژه‌ای یافته است. اسفناج (Spinacia oleracea L.) به‌عنوان سبزی برگی حساس به کم‌آبی، نیازمند مدیریت دقیق آبیاری برای حفظ عملکرد مطلوب است. هدف این پژوهش، تعیین منحنی تجمع آب اشباع بحرانی (CSWA) و شاخص وضعیت آب گیاه (WDI) در طول دوره رشد اسفناج در شرایط گلخانه‌ای بود. این مطالعه در گلخانه پژوهشی دانشگاه تهران طی دو دوره کشت در سال 1402 و در قالب طرح کاملاً تصادفی با هفت تیمار آبیاری و سه تکرار انجام شد. با استفاده از داده‌های وزن ماده خشک، منحنی تجمع آب اشباع بحرانی به‌صورت (CSWA= 11.74DM0.91) استخراج گردید. سپس مدل به دست آمده با استفاده از داده‌های کشت دوم صحت‌سنجی شد. شاخص‌های آماری R2، RRMSE، MBE و d به ترتیب برابر با 97/0، 16/8، 06/0 و 99/0 به دست آمدند؛ که نتایج، دقت بالای مدل را تأیید کرد. مقدار به‌دست آمده برای شاخص WDI در کشت اول بین 71/0 تا 13/1 و در کشت دوم بین 65/0 تا19/1 به‌دست آمد. شاخص WDI نیز توانست همبستگی زیاد وضعیت آبی گیاه را در تیمارهای مختلف با عملکرد زیست‌توده خشک (97/0R2=) به‌خوبی نشان دهد. یافته‌های نشان می‌دهند که استفاده از مدل CSWA و WDI می‌تواند ابزار مؤثری برای برنامه‌ریزی آبیاری دقیق در کشت گلخانه‌ای اسفناج باشد و زمینه‌ساز توسعه سامانه‌های هوشمند آبیاری گردد.