علل و عوامل رویکرد عضدالدوله به مذهب ظاهریه (338- 372 ق)
نویسندگان
1 استادیاردانشگاه شهید مدنی آذربایجان
doi
10.22034/jiiph.2020.12602چکیده
در دورۀ حکومت عضدالدوله (338-372 ق) مذهب ظاهری به اوج رشد و اعتلای خود رسید و فقهای این مذهب در رأس برخی دیوانها بهویژه دیوان قضا قرار گرفتند. گسترش مذهب ظاهری معلول شرایط خاص این دورۀ تاریخی و اهداف سیاسی حکومت بوده است. نیات حکومت از این رویکرد بازتاب چندانی در منابع نیافته ولی عوامل و مؤلفههای چندی در قالب مسائل سیاسی، اجتماعی و مذهبی در این روند اثرگذار بوده است. پژوهش حاضر با روش توصیفیتحلیلی و بهرهگیری از منابع کتابخانهای در پی مطالعۀ علل توجه حکومت به مذهب ظاهری است. به نظر میرسد ویژگیهای فقه ظاهری مانند کمینهگرایی، عدم گسترش قوانین شرعی، عرفگرایی و مخالفت ایشان با برخی مبادی فقه حنفی بهعنوان مذهب رسمی دستگاه خلافت و اکثریت اهل سنت که با نیازها و سیاست مذهبی حکومت همخوانی بیشتری داشته، در این روند تأثیرگذار بوده است. مهمترین دستاورد پژوهش حاضر شناخت علایق سیاسی حکام آلبویه در رویکرد مذهبی، با وجود رواداری است.
