فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نفوذ آب به خاک یکی از ویژگی‌های مهم فیزیکی خاک برای مدیریت منابع آب و خاک است که می‌تواند تحت تأثیر دانه‌بندی ذرات قرار گیرد. این پژوهش با هدف بررسی نقش توزیع اندازه ذرات و سنگریزه بر شاخص‌های نفوذ آب به خاک در برخی خاک‌های منطقه نیمه‌خشک استان زنجان انجام شد. نفوذ آب به خاک در 68 نقطه به‏روش حلقه دوگانه اندازه‏گیری شد. شاخص‌های نفوذ شامل نفوذ تجمعی و عمق مؤثر نفوذ، شدت نفوذ اولیه، نهایی و متوسط به‏همراه توزیع اندازه ذرات و برخی ویژگی‏های فیزیکی دیگر اندازه‌گیری شدند. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که عمق مؤثر نفوذ و درصد سیلت همبستگی منفی و معنی‌دار (01/0>p) و درمقابل نفوذ اولیه و شدت نفوذ اولیه با سیلت همبستگی مثبت و معنی‌دار داشت (05/0>p). چگالی ظاهری نیز با اجزای مختلف ذرات اولیه خاک همبستگی معنی‎داری داشت (05/0>p). از‏طرف‏دیگر، این ویژگی با تمام شاخص‌های نفوذ همبستگی منفی و معنی‌دار نشان داد (05/0>p). یافته‌ها نشان داد که توزیع اندازه ذرات علاوه‏بر اثر مستقیم به‌صورت غیرمستقیم از طریق اثرگذاری بر چگالی ظاهری نقش مهمی در فرآیند نفوذ ایفا می‌کند. بررسی گروه‌های مختلف سنگریزه (۰–۲۰، ۲۰–۴۰ و بیش از ۴۰ درصد) نیز نشان داد که افزایش سنگریزه سبب بهبود شاخص‌های نفوذ می‌شود؛ به‏طوری‏که همبستگی نفوذ تجمعی و شدت نفوذ متوسط با سنگریزه‏کل معنی‌دار بود (05/0>p). ساختار فیزیکی خاک به‌عنوان عاملی کلیدی در تعیین الگوی نفوذ آب مطرح بوده و درک روابط پیچیده میان ویژگی‌های خاک نیازمند رویکردهای ترکیبی و پیشرفته آماری است.