فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خاک به‌عنوان یکی از مهمترین ارکان منابع طبیعی، نقش بسیار عمده‌ای در زندگی انسان دارد. در میان فرآیندهای مختلف تخریب سرزمین، فرسایش خاک بزرگترین تهدید به حساب آمده و به‌عنوان سازوکاری پویا به‌شمار آمده که بایستی با تغییر دیدگاه و فراتر از گذشته به کاهش و مدیریت به‌هنگام آن پرداخته شود. چرا که هرگونه اقدامی بدون توجه به اصول فنی و پایدار محیط زیستی، تأثیرات جبران‌ناپذیر و یا پرهزینه‌ای را رقم می‌زند. پژوهش حاضر به ارائه الگو برای انتخاب گونه‌های گیاهی مناسب به‌منظور کاهش و مدیریت زیستی فرسایش شیاری و آبکندی خاک در راستای توسعه پایدار و حفاظت از آب و خاک می‌پردازد. بعد از مرور منابع فرسایش در پژوهش‌های متعدد، تأثیر برخی از گونه‌های گیاهی از لحاظ ویژگی‌های تاج پوشش، ساقه، ریشه و شرایط سازگاری و تکثیر در فرسایش شیاری و آبکندی مورد بررسی قرار گرفت. گیاهان پیشنهادی در پژوهش‌های مروری عموماً چند‌ساله و با ساقه‌های سخت بودند که جوامع گیاهی با پوشش متراکم فوقانی و ریشه متراکم و عمیق را دارا بوده، تحمل شرایط خشک و مرطوب خاک را داشته و در صورت مدفون شدن توسط رسوبات، توان رشد و نموی مجدد را داشته باشند. در این پژوهش علاوه بر پتانسیل و گستردگی بالای گونه‌های گیاهی در کنترل فرسایش آبکندی و نیازمندی توجه بیشتر به مهندسی زیستی در احیا و کنترل آبکندها، برخی گونه‌های مناسب مانند نی (Phragmites australis (Cav.) Trin. ex Steud)، وتیور (Chrysopogon zizanioides L.)، پنجه‌مرغی (Cynodon‌ dactylon (L.) Pers)، گز پرشاخه (Tamarix ramosissima Ledeb)، کهور دره‌ای (Prosopis koelziana Burkil)، دیوخار (Lycium depressum Stocks)  پیشنهاد شده است که می‌تواند الگوی مناسبی برای اتخاذ تصمیمات مدیریتی و اجرایی پروژه‌های مرتبط با احیای پوشش گیاهی و مدیریت زیستی فرسایش در سطح ملی باشد.