واکاوی باورهای کیهانی و تأثیر آن بر رویدادهای تاریخی ایران سدههای دوم تا هفتم هجری
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ دانشگاه مازندران
2 دانشیار دانشگاه مازندران
3 استادیار دانشگاه مازندران
doi
10.22034/jiiph.2020.12329چکیده
ازجمله کهنترین باورها در طول تاریخ، باور به وجودِ قدرتی عظیم و ماورایی در اجرام کیهانی اعم از سیارات و ستارگان است. نیاکان ما بر این باور بودند آنچه در آسمانها رخ میدهد، تأثیر مستقیمی بر حوادث روی زمین دارد. بدین سبب در تعیین هنگام جلوس، عقد و نکاح، لشکرکشی، کوچ، مسافرت و کشت و زرع، زمان بنای شهرها، زمان بنای شهرها، بهکارگیری افراد در امور مهم سیاسی و... به کنکاش در کیهان جهت تدبیر امور زمینی میپرداختند. این پژوهش بر آن است به واکاوی تأثیر باورهای کیهانی بر رخدادهای تاریخی ایران سدههای دوم تا هفتم هجری، با اتخاذ رویکرد توصیفیتحلیلی، بپردازد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان میدهد که باور به تأثیر قاطع ماوراءالطبیعه بر رویدادهای زمینی، آثار و نتایجِ عملی و حائز اهمیتی در تاریخ ایران داشته است که در بعد مثبت میتوان به رشد و توسعۀ علم نجوم و علوم وابسته یا معینِ آن ازجمله ریاضیات، هندسه و هیئت، ساخت رصدخانهها و تألیف کتب ارزشمند در حوزه علم نجوم و تدوین دقیقترین تقویمهای نجومی اشاره کرد. اعتقاد به تقدیرگرایی، باور به بیهودگی تدبیر و عملگرایی، به تعویق افتادن و معطل ماندن امور مهم و تغییر در سیر طبیعی رخدادها نیز بهعنوان پیامدهای منفی قابلذکر است.