فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر آبیاری با فاضلاب صنعتی و کاربرد لجن فاضلاب بر ویژگی‌های شیمیایی خاک و تجمع عناصر سنگین در گیاه خرفه (Portulaca oleracea L.) انجام شد. مطالعه حاضر به‌صورت آزمایش گلدانی در قالب طرح کاملاً تصادفی با تیمارهای آب شهری، فاضلاب صنعتی، خاک آلوده و غیرآلوده، همراه یا بدون لجن فاضلاب اجرا گردید. ویژگی‌های خاک (pH، EC، CEC و عناصر سنگین قابل‌دسترس) و مقادیر عناصر پرمصرف و سنگین در گیاه اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که فاضلاب با مقادیر بالای نیتروژن و فسفر و هدایت الکتریکی متوسط، برای آبیاری قابل استفاده است و افزایش EC و SAR در بلندمدت می‌تواند بر ساختمان خاک اثر منفی داشته باشد. افزودن لجن فاضلاب مقادیر قابل‌دسترس Cd، Cu، Ni و Zn را به‌طور معناداری افزایش داد. تجمع عناصر در خرفه بصورتZn>Cu>Ni>Cd  مشاهده شد، بیشترین مقدار در بخش هوایی ثبت گردید. فاکتور انتقال عناصر توسط خرفه به‌ویژه برای (19/3) Cd، (37/1) Ni و (91/1) Cu در بخش هوایی تیمارخاک آلوده و آبیاری با آب شهری مشاهده شد. در این پژوهش محاسبه فاکتور زیستی ( بر پایه‌ی مقدار بخش قابل دسترس عناصر موجود در خاک انجام گردید. با توجه به بالا بودن فاکتور زیستی  عناصر مورد مطالعه در بیشتر تیمارها خرفه می‌تواند به عنوان گیاه پایشگر مورد توجه قرار گیرد. شاخص خطرکادمیوم بالاتر از حد مجاز برآورد شد که نشان‌دهنده تهدید بالقوه برای سلامت غذایی است. در مجموع، آبیاری با فاضلاب صنعتی و کاربرد لجن فاضلاب ضمن افزایش حاصلخیزی خاک، باعث افزایش خطر تجمع عناصر سنگین در گیاه و انتقال آن‌ها به زنجیره غذایی می‌شود و به پایش دقیق و مستمر نیاز دارد.