تأثیر سناریوهای اقلیمی بر انتشار CO₂ خاک در چهار نوع جنگل‌کاری و زیر آشکوب‌های آنها در کویر میقان

نویسندگان

1 گروه احیای‌ مناط‌ق‌ خشک‌ وکوهستانی‌، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه مدیریت مناطق بیابانی، مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه احیای‌ مناط‌ق‌ خشک‌ وکوهستانی‌، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 گروه احیای‌ مناط‌ق‌ خشک‌ وکوهستانی‌، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2026.403683.670017
چکیده

هدف اصلی این مطالعه، واسنجی و اعتبارسنجی مدل کربن روتامستد و شبیه‌سازی اثر سناریوهای تغییر اقلیم آینده بر جریان تنفس خاک از درختان گز، زردتاغ، آتریپلکس، قره‏داغ و مراتع زیرآشکوب آن‏ها در کویر میقان بود.پس از اعتبارسنجی مدل روتامستد، اثر سناریو پایه بدون تغییر اقلیم و سه سناریوی پیش‌بینی شده اقلیمی (RCP2.6، RCP4.5 و RCP8.5) در سه بازه زمانی (2025–2040، 2041–2060 و 2061–2080) شبیه‌سازی شد تا جریان تنفس خاک در پوشش‌های گیاهی مختلف تخمین زده شود. اعتبارسنجی مدل نشان داد که روتامستد با دقت بالایی داده‌های SOC مشاهده‏شده در کویر میقان را بازتولید می‌کند و شاخص کارایی مدل برابر 96/0 بود. نسبت به سناریوی پایه، بالاترین میزان جریان تنفس خاک در بازه 2025–2040 تحت سناریوهای RCP4.5 و RCP8.5 (تا 36٪ افزایش) و در بازه 2041–2060 تحت سناریوی RCP2.6 (تا 30٪ افزایش) پیش‌بینی شد. در تمامی پوشش‌های گیاهی، جریان تنفس خاک روندی کاهشی در طول زمان داشت. پس از سال 2061، میزان کاهش کند شد و به تعادل نسبی رسید، اگرچه تغییرات جزئی بین انواع پوشش‌های گیاهی وجود دارد. با توجه به پایین بودن میزان جریان تنفس خاک درختان قره‌داغ و مراتع زیرآشکوبش و نیز بومی بودن این گونه، توصیه می‌شود قره‌داغ به عنوان گونه‌ای مناسب برای کشت و احیای پوشش گیاهی در کویر میقان جهت مقابله با بیابان‌زایی مورد استفاده قرار گیرد.