فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افزایش دما و تغییرات الگوهای بارش ناشی از گرمایش جهانی، تهدیدی جدی برای پایداری پوشش گیاهی و کشاورزی در مناطق خشک و نیمه‌خشک مانند حوضه آبریز کارون ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر تغییرات اقلیمی بر شاخص پوشش گیاهی NDVI و پایش خشکسالی کشاورزی با استفاده از شاخص VCI تحت سناریوهای اقلیمی SSP3 و SSP5 از گزارش ششم IPCC انجام شد. خروجی اقلیمی برای دوره تاریخی (1991–2014) و دوره‌های آتی (2020–2045، 2046–2072، 2073–2099) در پنج ایستگاه سینوپتیک (بروجرد، بروجن، آبادان، کوهرنگ، یاسوج) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج در دوره پایه نشان داد که مدل‌های اقلیمی با ضریب همبستگی R2 بیش از 95/0 و RMSE بین 5/1 تا 2/2 درجه سانتی‌گراد، از دقت بالایی در شبیه‌سازی دما برخوردار می‌باشد. مدل رگرسیون ناپارامتری Theil-Sen با R2 در محدوده 49/0 تا 77/0 و Pvalue کمتر از 05/0، کارایی مناسبی در تخمین NDVI بر اساس دما نشان داد. تحلیل‌ها حاکی از افزایش NDVI (تا 68/56 درصد در کوهرنگ تحت سناریوی اقلیمی SSP5) در مناطق سردسیر و کاهش محدودتر (تا 14 درصد در آبادان) در مناطق گرم بود. شاخص VCI نیز افزایش فراوانی خشکسالی‌های شدید (تا 11 درصد در کوهرنگ) و کاهش ترسالی‌ها را نشان داد. این روند در سناریوی SSP5 شدیدتر ارزیابی می‌شود، به‌ویژه در دوره 2073–2099، که کاهش VCI در ماه‌های زمستان (تا 40 درصد) نشان‌دهنده تشدید تنش‌های رطوبتی می‌باشد. نتایج این مطالعه بر لزوم اتخاذ سیاست‌های سازگارانه مانند مدیریت منابع آب و اصلاح الگوی کشت تأکید دارد و می‌تواند مبنایی برای برنامه‌ریزی پایدار در برابر تغییرات اقلیمی باشد.