ارزیابی کارایی کودهای آلی مایع غنی‌شده با منابع مختلف آهن بر رشد گیاه ذرت (Zea mays L.) و فعالیت آنزیمی خاک پس از برداشت

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

4 گروه صنعتی پژوهشی فرهیختگان زرنام، استان البرز، شهر هشتگرد، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2026.406875.670059
چکیده

به‌منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف کودهای آلی محلول غنی از اسیدهای آمینه که با منابع مختلفی از آهن غنی شده بودند بر رشد گیاه ذرت و فعالیت آنزیمی در خاک‌های آهکی، آزمایشی در قالب طرح فاکتوریل بر پایه کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه‌ای اجرا شد. نوع کود به‌عنوان فاکتور اول در هشت سطح و سطوح مصرف کود به‌عنوان فاکتور دوم در دو سطح در نظر گرفته شد. تیمارها شامل شاهد (C)، محلول سولفات‌فرو حاوی ۳ درصد آهن (S)، کود آلی غنی‌نشده با آهن (O)، مصرف جداگانه کود آلی غنی‌نشده و سولفات‌فرو حاوی ۳ درصد آهن (OS)، کود آلی غنی‌شده با ۳ درصد آهن از منبع سولفات‌فرو (A)، کود آلی غنی‌شده با 5/1 درصد آهن از منبع Fe-EDTA و 5/1درصد از منبع سولفات‌فرو (AE)، کود آلی غنی‌شده با 5/1درصد آهن از منبع Fe-DTPA و 5/1درصد از منبع سولفات‌فرو (AD)، و کود آلی غنی‌شده با 5/1 درصد آهن از منبع Fe-EDDHA و 5/1درصد از محلول سولفات‌فرو (AH)  بود. این کودها در سطوح ۵۰ و ۱۰۰ لیتر در هکتار که به‌ترتیب معادل 08/0 و 16/0 گرم در 3 کیلوگرم خاک بود در دو نوبت به‌صورت کودآبیاری مصرف شدند. نتایج نشان داد که همه‌ی تیمارهای کودی موجب افزایش وزن تر و خشک اندام هوایی و ریشه، ارتفاع گیاه و فعالیت آنزیمی نسبت به شاهد شدند. تیمار AH با سطح مصرف ۱۰۰ لیتر در هکتار (AH100)  بهترین عملکرد را داشت و باعث افزایش به‌ترتیب ۳۴، ۳۱ و 9/36 درصدی وزن خشک اندام هوایی، ریشه و ارتفاع نسبت به شاهد و نیز افزایش 2/23، 3/22 و 5/21 درصدی در فعالیت آنزیم‌های فسفاتاز قلیایی، کاتالاز و اوره‌آز گردید. مصرف کود آلی حاوی کلات Fe-EDDHA  موجب بهبود معنی‌دار رشد و وضعیت فیزیولوژیکی ذرت شد. این بهبود به افزایش تغذیه آهن، محتوای کلروفیل و فعالیت زیستی خاک نسبت داده می‌شود.