فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دوران حکومت قاجاریه به­ویژه در نیمه­ی دوم سده­ نوزدهم کالاها و تولیدات خارجی به دلایل مختلفی نظیر نوآوری در تولید و برتری تکنولوژی و تفوق سیاسی- نظامی و غیره روانه بازار شهرهای بزرگ و کوچک ایران شد و موجد تغییراتی در سبک زندگی ایرانیان گردید. برخی از این محصولات خارجی از ابتدای ورود و عرضه در بازارهای کشور مورد استقبال و پذیرش مردم قرارگرفتند، برخی دیگر به‌مرور زمان پذیرفته ‌شدند و تعدادی از این تولیدات و کالاها هم با اعتراض و مقاومت مردمی روبه‌رو گردیدند. از این‌رو چگونگی مواجهه و برخورد جامعه‌ی ایران با محصولات ماشینی جدید موضوع و سؤال مورد مطالعه این مقاله خواهد بود.اطلاعات این پژوهش از داده­های منابع مختلف کتابخانه­ای استخراج گردیده و به روش عمدتاً مرسوم در تحقیقات تاریخی، یعنی به صورت توصیفی- تحلیلی به بررسی چرایی و چگونگی کنش‌ها و واکنش­های ناشی از این رخداد پرداخته است.بر پایه اطلاعات پژوهش حاضر می‌توان چنین استنتاج کرد که در پذیرش (واکنش مثبت) یا عدم پذیرش (واکنش منفی) تولیدات و کالاهای جدید اروپایی عواملی همچون: ناآشنایی مردم با محصولات جدید، احساس تحمیلی بودن این عناصر وارداتی، تعارض این عناصر با عادت‌ها و ارزش‌های فرهنگی و دینی غالب در جامعه، بهاء و منفعت اقتصادی و تداخل با مشاغل و تولیدات بومی اثرگذار بوده است. در حقیقت، چهار عامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و روان­شناختی در پذیرش یا نفی این عناصر تازه و نو مؤثر بوده است.