بررسی انحلال فسفر توسط اکتینومایست‌ها و تاثیر دو جدایه منتخب بر شاخص‌های رشدی و تغذیه‌ای گیاه جو

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 سازمان کشاورزی استان گیلان، مدیریت و حفاظت گیاهان، رشت، ایران

4 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22059/ijswr.2025.404231.670026
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی توانایی سویه‌های اکتینومایست در افزایش حلالیت فسفر و بهبود ویژگی‌های خاک و رشد گیاه جو در دو بخش انجام شد. در بخش اول، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با ۲۹ سویه اکتینومایست و سه محیط کشت GA، NBRIPو SMM در سه تکرار طراحی و توانایی سویه‌ها در انحلال فسفر و تغییر pH محیط کشت‌ها ارزیابی شد. در بخش دوم، کشت گیاه جو با چهار تیمار (شاهد (C)، کود شیمیایی (CF) و دو سویهS4A  وS4F و سه تکرار در قالب طرح بلوک کاملا تصادفی اجرا شد. پس از 40 روز از کشت گیاه جو و برداشت آن، برخی ویژگی‌های خاک و صفات رشدی و وضعیت تغذیه‌ای گیاه مورد ارزیابی قرار گرفت. در محیط GA نسبت به دو محیط کشت دیگر، بیشترین میانگینpH  (14/6) و در عین حال بیشترین انحلال فسفر (4/172 میلی‌گرم بر لیتر) مشاهده شد. بیشترین مقدار فسفر خاک (7/29 میلی‌گرم بر کیلوگرم) در تیمار S4A مشاهده شد و نیتروژن معدنی و پتاسیم قابل جذب خاک نیز در تیمارهایS4A  و S4F به طور معنی‌داری افزایش یافتند. طول ساقه، طول ریشه و وزن خشک اندام هوایی در تیمارهای CF و دو سویه اکتینومایست اختلاف معنی‌داری نشان ندادند (P>0.05).  مقدار فسفر و آهن گیاه در تیمارهای S4A و S4F اختلاف افزایشی معنی‌داری را با تیمارهای C و CF نشان دادند (p<0.01).  بنابراین استفاده از سویه‌های اکتینومایست به‌عنوان کود زیستی می‌تواند به افزایش پایداری و حاصلخیزی خاک کمک کند و توصیه می‌شود در راستای کشاورزی پایدار و حفظ محیط‌زیست، از کودهای زیستی همراه با کودهای شیمیایی استفاده شود.