پایش مقاومت یولاف وحشی به علف‌کش‌های بازدارنده ACCase در مزارع گندم کشور

نویسندگان

1 - دانش ‏آموخته کارشناسی ارشد، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس،تهران-ایران

3 استاد موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور

4 عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور

doi
10.22034/ijws.2024.134782
چکیده

این پژوهش طی سال‌های 1397 تا 1400 در دو بخش شامل انجام آزمایش‌های غربال با هدف پایش وضعیت مقاومت یولاف وحشی (Avena spp.) به باریک‌برگ‌کش‌های پرکاربرد بازدارنده استیل‌کوآنزیم‌آ‌کربوکسیلاز (ACCase) و ترسیم نقشه پراکنش‌ توده‌های مقاوم در مزارع گندم کشور انجام شد. در آزمایش‌های زیست‌سنجی با گیاه کامل، 224 توده یولاف وحشی جمع‌آوری­شده از نُه استان کشور در معرض مقادیر توصیه­شده (1 و 2/1 لیتر در هکتار) علف‌کش‏های‌ کلودینافوپ-‌پروپارژیل (تاپیک®، EC 8%) و پینوکسادن (آکسیال®، EC 5%) قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در میان توده‌های یولاف وحشی جمع‌آوری­شده از استان‌های مورد مطالعه، اردبیل و گلستان با100 درصد، فارس با 97 درصد، خوزستان با 91 درصد، کرمانشاه با 68 درصد، تهران و ایلام با 64 درصد و البرز با 33 درصد بیشترین تا کمترین موارد مقاومت به علف‌کش کلودینافوپ-پروپارژیل را به خود اختصاص دادند؛ درحالی‌که در استان اصفهان بروز مقاومت یولاف وحشی به این علف‌کش تایید نشد. از مجموع 224 توده مورد آزمایش، 181 (81 درصد) توده به علف‏کش کلودینافوپ-پروپارژیل مقاومت نشان دادند؛ اما هیچ­یک از توده‌ها در استان‏های مورد مطالعه، به علف‏کش پینوکسادن مقاومت نداشتند و تنها توسعه بروز مقاومت در یک توده از استان خوزستان به این علف‏کش مشاهده شد. در پایان، نقشه پراکنش توده‌های یولاف وحشی مقاوم به کلودینافوپ-پروپارژیل در استان‌های مختلف کشور ترسیم شد. با توجه به نتایج این پژوهش می‏توان بیان کرد که استفاده متوالی و غیر اصولی از علف‌کش‌ کلودینافوپ-‌پروپارژیل در دهه‌های اخیر سبب گسترش مقاومت به این علف‌کش در جمعیت‌های یولاف وحشی در مزارع گندم استان‌های مختلف کشور شده است.