تاثیر نظام های مختلف خاک‌ورزی و کاربرد علف‌کش بر کنترل علف‌های‌هرز و عملکرد و اجزای عملکرد سویا (Glycine max (L.))

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی شاهرود

2 استاد دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

3 دانشیار دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

4 دانشجوی دکترا، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود،

doi
10.22034/ijws.2025.369639.1488
چکیده

امروزه با توسعه روش‌های خاک‌ورزی حفاظتی در کشت سویا، بررسی تأثیر این روش‌ها بر کنترل علف‌های‌هرز و اثربخشی علف‌کش‌ها اهمیت فزاینده‌ای یافته است. به همین منظور، جهت بررسی تاثیر نظام‌های مختلف خاک‌ورزی و کاربرد علف‌کش بر کنترل علف‌های‌هرز و عملکرد سویا، آزمایشی به صورت کرت‌های نواری در قالب طرح بلوک‌های کامل‌تصادفی در دو منطقه از استان گلستان در سال زراعی 1400-1399 انجام شد. در کرت‌های عمودی روش‌های مختلف خاک‌ورزی شامل بدون خاک‌ورزی (NT)، کم خاک‌ورزی (MT) و خاک‌ورزی مرسوم (CT) قرارگرفت و تیمارهای مختلف مدیریتی علف‌های‌هرز شامل وجین، عدم وجین و ترکیب‌های مختلفی از کاربرد پیش‌رویشی متری‌بوزین و علف‌کش‌های پس‌رویشی ایمازتاپیر، بنتازون وکلتودیم در کرت‌های افقی قرار گرفتند. نتایج نشان داد بیشترین درصد کاهش وزن خشک علف‌های‌هرز نسبت به شاهد عدم کنترل علف‌هرز، متعلق به تیمارهای کاربرد متری‌بوزین + علف‌کش‌های پس‌رویشی بود. همچنین صفات تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت در تیمار بدون خاک‌ورزی با کاربرد ترکیبی علف‌کش‌های پیش‌ ‌و پس‌رویشی به‌ترتیب 21/12، 35/14، 95/24، 11/19 و95/5 درصد نسبت به تیمار خاک‌ورزی مرسوم و کاربرد علف‌کش‌های مذکور افزایش داشتند. عملکرد دانه سویا در تیمار عدم خاک‌ورزی و کاربرد ترکیبی علف‌کش‌های پیش‌رویشی متری‌بوزین و پس‌رویشی بنتازون و کلتودیم به میزان 2/141 درصد نسبت به تیمار خاک‌ورزی مرسوم و عدم کنترل علف‌های‌هرز افزایش نشان داد. به طور کلی نتایج نشان داد که تیمار بدون خاک‌ورزی به همراه استفاده ترکیبی از علف‌کش‌های پیش و پس‌رویشی از طریق بهبود شرایط رشد سویا وکنترل مطلوب علف‌های‌هرز باعث افزایش عملکرد دانه گردید.