تهدید بالقوه علف ‌هرز مهاجم دودندان (Bidens subalternans) برای مزارع حبوبات: مطالعه‌ای بر پایه توان رقابتی و پاسخ به کود نیتروژن

نویسندگان

1 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج،ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشکده کشاورزی داراب- دانشگاه شیراز

4 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران

5 دانشیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران

doi
10.22034/ijws.2024.134976
چکیده

گیاه دودندان (Bidens subalternans)به عنوان یکی از علف‌های ‌هرز مهم و خسارت‌زا در مزارع حبوبات (به‌ویژه لوبیا و سویا) در کشورهای آمریکای جنوبی مانند برزیل و آرژانتین شناخته می‌شود. شواهد اخیر حاکی از گسترش این گونه در باغ‌های استان فارس است که زنگ خطری برای مزارع حبوبات در این منطقه به شمار می‌آید. به‌منظور بررسی اثر تداخل این علف ‌هرز تحت سطوح مختلف کود نیتروژن، آزمایشی به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1402 در شهرستان مرودشت (استان فارس) اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح نیتروژن از منبع اوره (صفر، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار) در کرت‌های اصلی و دو سطح تداخل (بدون تداخل و با تداخل علف ‌هرز) در کرت‌های فرعی بودند. آلودگی علف‌ هرز دودندان به‌صورت مصنوعی و با تراکم 65 بوته در متر مربع بین ردیف‌های کاشت ایجاد شد. نتایج نشان داد اثر تداخل، کود نیتروژن و برهم‌کنش آن‌ها بر عملکرد چین دوم معنی‌دار بود. همچنین اثر تداخل و برهم‌کنش کود نیتروژن × تداخل بر عملکرد چین اول نیز معنی‌دار گزارش شد. تداخل علف ‌هرز باعث کاهش عملکرد چین اول و دوم لوبیا سبز به­ترتیب به میزان 61 و 48 درصد شد. با توجه به ظرفیت بالای خسارت‌زایی این گونه، اجرای اقدامات فوری از جمله پایش دقیق، شناسایی مناطق آلوده و پیشگیری از گسترش آن به مزارع جدید توصیه می‌شود.