فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش خاک به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مشکلات جهانی با ایجاد اختلال در زیست‌بوم‌های طبیعی، حیات انسان و محیط زیست را تهدید می‌کند. به‌منظور حفاظت و بهره‌برداری پایدار از خاک، ایجاد امنیت غذایی و سلامت محیط زیست، ارزیابی میزان فرسایش خاک و رسوب‌دهی ناشی از آن ضروری است. در مطالعه حاضر، ابتدا خطر فرسایش خاک حوضه حاجی‌قوشان با معادله جهانی هدر‌رفت خاک تجدیدنظر شده (RUSLE) و با بهره‌گیری از سیستم اطلاعات مکانی و سنجش‌ازدور براورد شد. سپس، میزان فرسایش و رسوب‌دهی حوضه با مدل WaTEM/SEDEM براورد و مورد بررسی قرار گرفت. داده‌های مختلف شامل مدل رقومی ارتفاعی، آمار بارندگی مربوط به ایستگاه‌های باران‌نگار، تصاویر ماهواره‌ای و ویژگی‌های خاک به‌عنوان داده موردنیاز برای براورد عامل‌های RUSLE و لایه‌های ورودی WaTEM/SEDEM استفاده شد. متوسط خطر فرسایش خاک در حوضه 61 تن در هکتار در سال براورد شد. نتایج براورد فرسایش با WaTEM/SEDEM همبستگی بالایی با نتایج RUSLE در سطح حوضه داشت، اما دارای بیش‌براوردی سیتماتیک بود. ارتباط مناسبی میان رسوب‌دهی براوردی با WaTEM/SEDEM با مقادیر مشاهده‌ای رسوب‌دهی سالانه مشاهده نشد. نتایج نشان داد که رسوب‌دهی‌ سالانه به‌شدت متأثر از رخدادهای سیلابی است که منجر به تغییرات شدیدی در سال‌های مختلف می‌شود. مبنای براورد با مدل، فرسایندگی سالانه است که تغییرات آن بسیار کم‌تر از تغییرات رخداد‌ها است. مدل WaTEM/SEDEM توانایی براورد رسوب‌دهی سال‌هایی که رخدادهای سیلابی با شدت یا فراوانی بیش‌تر رخ می‌دهد، را نداشته و دارای کم‌براوردی بود. از سوی دیگر، در سال‌هایی که رخداد‌های سیلابی چندانی رخ نمی‌دهد، این مدل مقدار رسوب‌دهی را بیش‌براورد می‌کند.