اثرات تغییر کاربری زمین بر برخی ویژگی‌های خاک در باغ‌ زیتون

نویسندگان

1 دانشیار گروه خاکشناسى، دانشکده کشاورزى، دانشگاه گیلان، رشت

2 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، ایران.

3 گروه علوم خاک ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22059/ijswr.2025.401149.669999
چکیده

تغییرات در کاربری زمین می‌تواند تأثیر قابل توجه‌ بر ویژگی‌های خاک داشته باشد. این مطالعه در شهرستان رودبار استان گیلان و در شهر رستم آباد انجام شد تا اثرات تغییر کاربری زمین بر ماده آلی، اسیدیته و ویژگی‌های فیزیکی خاک از جمله جرم مخصوص ظاهری، سرعت نفوذ آب در خاک، میانگین وزنی قطر خاکدانه‌ها و میزان آبگریزی خاک را تعیین کند. در این مطالعه، سه کاربری مجاور هم با شیب یکسان شامل  مرتع طبیعی تخریب شده و باغ زیتون که خود شامل دو حالت پوشش زیر نیم‌سایه انداز درخت و فاصله بین درختان در ردیف کاشت می‌باشد، انتخاب شدند که هر کدام از این کاربری‌ها داری سه موقعیت شیب پایین، میانه و بالا بودند. آزمایش به صورت کرت خرد شده در قالب بلوک کاملا تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. نتایج نشان داد که تبدیل مرتع طبیعی تخریب شده به باغ زیتون منجر به افزایش قابل توجه در مقدار ماده آلی خاک در زیر پوشش نیم‌سایه انداز درخت زیتون و در فاصله بین درختان (به ترتیب ماده آلی 83/6 و 49/3 درصد) نسبت به  مرتع طبیعی تخریب شده (ماده آلی 55/2 درصد) شده است. مقدار اسیدیته خاک نیز در قسمت نیم‌سایه انداز درخت زیتون به طور معنی‌داری نسبت به دو قسمت دیگر کمتر بود. علاوه بر این، کمترین مقدار جرم مخصوص ظاهری در باغ زیتون و در قسمت نیم‌سایه انداز درخت زیتون مشاهده شد. همچنین تغییر کاربری زمین باعث افزایش معنی‌دار میانگین وزنی قطر خاکدانه‌ها، سرعت نفوذ آب در خاک و آبگریزی در قسمت نیم‌سایه انداز درختان زیتون شد اما این افزایش در قسمت فاصله بین درختان زیتون نسبت به کاربری  مرتع طبیعی تخریب شده کمتر بود. از نظر موقعیت شیب نیز برخی ویژگی‌ها فقط در نقطه نیم سایه انداز درختان دارای روند مشخصی با تغییرات شیب بودند. به طور کلی نتایج نشان داد که تبدیل  مرتع طبیعی تخریب شده به باغ زیتون ویژگی‌های خاک را تغییر می‌دهد و تاثیر مثبت بر بهره‌وری و پایداری خاک تأثیر دارد.