فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حفظ و بازگرداندن بقایای گیاهی به خاک نه‌تنها باعث بهبود ساختار فیزیکی و شیمیایی خاک می‌شود، بلکه وجود ترکیبات شیمیایی دگرآسیب بقایا می‌تواند باعث کاهش سبز شدن و رشد علف‌های‌ هرز شود. در این راستا، آزمایشی در سال زراعی 99-1398 به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و در سه تکرار در گلخانه‌ تحقیقاتی پردیس کشاورزی دانشگاه تهران انجام شد. تیمارهای آزمایش در سه سطح بقایای گیاهی (عدم بقایا، بقایای کلزا و جو)، دو نوع خاک (استریل و مزرعه)، سه سطح دمای خاک (25، 35 و 45 درجه سانتی‌گراد) و دو نوع علف‌هرز تاج‌خروس ریشه­قرمز (Amaranthus retroflexus) و جودره (Hordeum spontaneum Koch.) بودند. با افزایش دمای خاک از 25 تا 45 درجه سانتی‌گراد، درصد و سرعت ظهور گیاهچه علف‌های ‌هرز، در خاک مزرعه افزایش و در تیمارهای بقایای جو و کلزا کاهش یافت. در خاک‌های استریل و مزرعه نیز، بیشترین درصد ظهور گیاهچه (به­ترتیب 1/76 و 1/66) و سرعت ظهور گیاهچه علف‌های‌ هرز (به­ترتیب 12/0 و 11/ معکوس ساعت) در تیمار بدون بقایای گیاهی مشاهده شد. برخلاف خاک مزرعه در شرایط استریل­شده، تیمار بدون بقایای گیاهی اختلاف زیادی با تیمارهای بقایای جو و کلزا داشت. اگرچه اثر دگرآسیبی بقایای گیاه کلزا نسبت به جو در کنترل صفات رویش و استقرار علف‌های ‌هرز تاج‌خروس ریشه­قرمز و جودره بیشتر بود؛ با این‌حال، هر دو گیاه زراعی توانستند فرآیند سبز­شدن علف‌های هرز مورد نظر را مختل کنند؛ بنابراین، حفظ بقایای گیاهی خاک می‌تواند با تقویت جمعیت میکروارگانیسم‌های خاک و کنترل نسبی جمعیت علف‌های‌ هرز، در کاهش مقدار و هزینه کاربرد علف‌کش‌ها، حفظ محیط ‌زیست و پایداری سیستم‌های کشاورزی حائز اهمیت باشد.