فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ترکیبات پرفلوئوروآلکیلی (PFAS) به‌عنوان آلاینده‌های مصنوعی نوظهور با پایداری بالا و خطرات بالقوه برای سلامتی، به‌طور فزاینده‌ای مورد توجه قرار گرفته‌اند. این ترکیبات به دلیل ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی خاص، در محیط زیست به‌سختی تجزیه می‌شوند و به‌مدت طولانی باقی می‌مانند.  PFAS در صنایع مختلفی همچون تولید مواد نساجی ضدآب، ظروف پخت‌وپز نچسب، بسته‌بندی‌های غذایی و مواد خاموش‌کننده آتش کاربرد دارند و از طرق گوناگون همچون فاضلاب‌های صنعتی و زنجیره غذایی وارد محیط زیست شده، مشکلاتی نظیر اختلالات غدد درون‌ریز، کاهش عملکرد سیستم ایمنی و خطرات بارداری را سبب می‌شوند. عدم توجه به این مسأله می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری بر امنیت غذایی، سلامت انسان و توسعه پایدار داشته باشد. این پژوهش بر لزوم مدیریت پایدار PFAS تأکید کرده و نشان می‌دهد که بدون اقدامات سریع، این ترکیبات تهدیدی جدی برای اکوسیستم‌ها هستند. مطابق استاندارد سازمان حفاظت محیط زیست ایالات متحده(EPA)، سطح مجاز PFAS در آب آشامیدنی 70 نانوگرم بر لیتر است و مقادیر بالاتر از آن خطراتی همچون اختلالات هورمونی و کاهش ایمنی به همراه دارد. غلظت PFAS در محیط‌های مختلف گسترده است: در شیرابه بین 300 تا 125000 نانوگرم بر لیتر، در خاک بین 01/0 تا 460000 میکروگرم بر کیلوگرم و در جامدات زیستی بین 2/0 تا 500000 میکروگرم بر کیلوگرم. روش‌های حرارتی برای حذف  PFAS از خاک کارآمد هستند اما هزینه‌بر و مخرب‌اند، در حالی که روش‌های زیستی مانند گیاه‌پالایی به دلیل سازگاری با محیط زیست مناسب‌ترند. برای آب، فناوری‌های نوین مانند اسمز معکوس، کربن فعال و تبادل یونی از موثرترین روش‌ها بوده و می‌توانند بیش از 90 درصد PFAS را حذف کنند. اقدامات نظیر کاهش تولید PFAS طی 10 سال آینده می‌تواند به حفظ سلامت و پایداری اکوسیستم‌ها کمک کند.