بررسی وضعیت عناصر سنگین (کادمیم، سرب و آرسنیک) در محصولات کشاورزی ایران و نقدی بر مطالعات منتشر شده-مطالعه مروری
نویسندگان
1 موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران، کرج، ایران.
2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
3 سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی (AREEO)، موسسه تحقیقات خاک و آب (SWRI)، کرج، ایران.
4 سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی (AREEO)، موسسه تحقیقات خاک و آب (SWRI)، کرج، ایران.
5 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
6 سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی (AREEO)، موسسه تحقیقات خاک و آب (SWRI)، کرج، ایران.
7 سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی (AREEO)، موسسه تحقیقات خاک و آب (SWRI)، کرج، ایران.
8 سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی (AREEO)، موسسه تحقیقات خاک و آب (SWRI)، کرج، ایران.
9 سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی (AREEO)، موسسه تحقیقات خاک و آب (SWRI)، کرج، ایران.
10 سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی (AREEO)، موسسه تحقیقات خاک و آب (SWRI)، کرج، ایران.
11 سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی (AREEO)، موسسه تحقیقات خاک و آب (SWRI)، کرج، ایران.
doi
10.22059/ijswr.2025.397857.669968چکیده
برای انجام این پژوهش، تمامی مطالعات منتشر شده تا پایان سال 1403 در زمینه پایش غلظت عناصر سنگین در محصولات کشاورزی ایران گردآوری و از نظر متدولوژی و کنترل کیفیت نتایج ارزیابی و با شاخصهای یک مطالعه استاندارد مقایسه گردید. سپس بررسی وضعیت غلظت فلزات سنگین در محصولات کشاورزی ایران با استفاده از نتایج گزارشهایی که از حداقلهای یک مطالعه استاندارد برخوردار بودند انجام گرفت. ارزیابی متدولوژی مطالعات نشان داد که تنها در 4/70 درصد مطالعات روش نمونهبرداری و آمادهسازی نمونهها و در 6/28 درصد مطالعات روش اندازهگیری غلظت، منطبق با استانداردهای معتبر انجام شده بود. همچنین، تنها در 1/24 درصد مطالعات به شاخصهای کنترل و تضمین کیفیت توجه شده بود. ارزیابی غلظت عناصر سنگین نشان داد که میانگین وزنی غلظت کادمیم در محصولات برنج 0376/0، گندم 0111/0، جو 0097/0، ذرت 0129/0، لوبیا 0256/0، نخود <LOQ، سیبزمینی 0075/0، پیاز 0046/0، خیار 0045/0، گوجهفرنگی 0038/0، فلفل 0028/0، کاهو 0044/0، اسفناج 0150/0، سبزی خوردن 0400/0، سیب 0076/0 و پرتقال 0038/0 میلیگرم در کیلوگرم وزن تازه بود و برای سرب بهترتیب 0726/0، 0350/0، 0124/0، 0543/0، 0150/0، 0320/0، 0280/0، 0211/0، 0075/0، 0133/0، 0064/0، 0259/0، 0326/0، 0660/0، 0250/0 و 0193/0 میلیگرم در کیلوگرم بود. میانگین غلظت آرسنیک در دانه برنج نیز 0831/0 (دامنه ND-8720/0) میلیگرم در کیلوگرم بود. این مطالعه نشان داد که میانگین غلظت کادمیم، سرب و آرسنیک در محصولات مورد بررسی از بیشینه سطوح مجاز توصیه شده در استاندارد ملی ایران و سایر استانداردهای بینالمللی کمتر است، بنابراین، نگرانی جدی در مورد سطوح بیش از حد این عناصر در محصولات کشاورزی خوراکی در سطح وسیع وجود ندارد.
