فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش نقش شاخص دورپیوندی اسکاندیناوی (SCAND) در تغییرپذیری دو مؤلفه اقلیمی بارش و رطوبت نسبی ایران ارزیابی شد؛ داده‌های میانگین سه ماه ۲۱ ایستگاه سینوپتیک از پهنه‌های مختلف کشور طی دوره ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۰ با تمرکز بر ماه‌های اکتبر تا ژوئن به‌کار رفت و کنترل کیفیت و یکسان‌سازی واحدها انجام شد. ابتدا همبستگی اسپیرمن ماه‌به‌ماه بین SCAND و هر مؤلفه برای هر ایستگاه محاسبه و معنی‌داری در سطح 05/0 مورد ازمون واقع شد؛ سپس برای سنجش اهمیت نسبی مؤلفه‌ها و استخراج سیگنال مشترک، تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) اجرا و تعداد مؤلفه‌های کاهش یافته بر مبنای مقدار ویژه (λ≥1) در نمودار اسکری پلات تعیین و درصد واریانس تبیین‌شده گزارش شد. نتایج نشان داد بیشترین همبستگی با SCAND در مؤلفه بارشِ ایستگاه رشت با r=0/40 و در مؤلفه رطوبت نسبیِ ایستگاه کرمان با r=0/47 به‌دست آمد (هر دو معنادار)، در حالی‌که ایستگاه‌های تبریز و یزد در رطوبت نسبی همبستگی معناداری نشان ندادند. از نظر مکانی، اثر SCAND در نیمه شمالی کشور—همزمان با فعالیت رودباد جبهه قطبی و گذر امواج راسبی—قوی‌تر از نیمه جنوبی شناخته شد. در مجموع، شاخص SCAND  سهم معناداری در نوسانات بارش و رطوبت نسبی ایران دارد و اثر آن بر بارش در ماه‌های اکتبر تا ژوئن برجسته‌تر است؛ پیشنهاد می‌شود در مطالعات آتی سناریوهای تغییر اقلیم (SSP) و تغییرات دمای سطح دریا برای بهبود برآوردهای آینده لحاظ شوند.