شناسایی و تحلیل کانون‌های فرسایش بادی و تولید گرد و غبار در استان بوشهر

نویسندگان

1 بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر. سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، بوشهر، ایران

2 مؤسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بوشهر، ایران

4 بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بوشهر، ایران.

5 بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بوشهر، ایران

doi
10.22059/ijswr.2025.389359.669978
چکیده

فرسایش بادی یکی از جدی‌ترین عوامل محیطی و کشاورزی، سبب افزایش خطراتی برای بهره‌وری خاک و امنیت غذایی می‌شود که پیامدهای زیادی برای اکوسیستم‌ها و رفاه انسان دارد. باتوجه به قرارگیری استان بوشهر در منطقه خشک و نیمه‌خشک و وقوع طوفان‌های گرد و غبار در این منطقه، این پژوهش با هدف ارزیابی حساسیت خاک به بادبردگی، اندازه‌گیری سرعت آستانه فرسایش بادی و ارتباط با ویژگی‌های خاک در استان بوشهر انجام شد. نمونه‌های خاک از 22 ایستگاه موردنظر از 7 شهرستان استان بوشهر با هدف تعیین شاخص‌های سرعت آستانه فرسایش مشاهداتی (متر بر ثانیه)، سرعت آستانه محاسباتی (متر بر ثانیه) و جمع باد بردگی (کیلوگرم بر مترمربع در دقیقه ) در سه کلاس 15، 20 و 25 متر بر ثانیه برداشت شد. نتایج نشان داد کمترین سرعت آستانه فرسایش بادی مشاهداتی و محاسباتی 5  و 6 متر بر ثانیه متعلق به روستای پهلوان‌کشی و اراضی مرتعی از کانون گرگور در شهرستان تنگستان می‌باشد و بیشترین آن 15 و 4/19 متر بر ثانیه متعلق به اراضی رها شده در جاده کبگان، سایت‌های پرورش میگو، اراضی مرتعی مله سوخته از کانون شهرستان گناوه، دیلم، دیر و بوشهر می‌باشد. همچنین بیشترین بادبردگی  با میزان 7/47 و 4/31 کیلوگرم بر مترمربع بر دقیقه در مناطقی با کمترین سرعت آستانه فرسایش بادی 6 متر بر ثانیه مربوط به مرتع دست کاشت و کمترین بادبردگی  با میزان 36/0 و 1 کیلوگرم بر مترمربع بر دقیقه در مناطقی با بیشترین سرعت آستانه فرسایش مشاهداتی و محاسباتی (15 و 4/19 متر بر ثانیه) مربوط به سایت‌های پرورش میگو و مرتع رهاشده در منطقه می‌باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد که این مناطق از کانون‌های فعال گرد و غبار جنوب کشور بوده و نیازمند مدیریت جدی در سطح محلی و منطقه‌ای هستند.