بررسی تأثیر بیوچار فعال‌شده و هیدروچار حاصل از جلبکChlorella vulgaris بر ویژگی‌های زیستی و آنزیمی خاک

نویسندگان

1 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران

3 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

4 گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه مراغه، آذربایجان شرقی، ایران

doi
10.22059/ijswr.2025.399702.669988
چکیده

میکروارگانیسم‌های خاک نقش حیاتی در چرخه عناصر غذایی و فرآیندهای بیوشیمیایی ایفا می‌کنند و فعالیت آن‌ها تا حد زیادی به در دسترس بودن منابع کربنی بستگی دارد. در این مطالعه، تأثیر بیوچار فعال‌شده و هیدروچار حاصل از جلبک Chlorella vulgaris در دو غلظت 5/0 و ۱ درصد بر ویژگی‌های زیستی خاک و فعالیت آنزیمی مورد بررسی قرار گرفت. این آزمایش شامل سه بخش (1) اندازه‌گیری تنفس میکروبی طی ۹۰ روز، (2) بررسی pH خاک و جمعیت‌های میکروبی طی 84 روز و (3) ارزیابی فعالیت آنزیم‌ها (آلکالین فسفاتاز، اسید فسفاتاز، آریل‌سولفاتاز، -βگلوکوزیداز، اینورتاز، پروتئاز و دهیدروژناز) و ویژگی‌های میکروبی در پایان هفته دوازدهم بود. تنفس میکروبی در تیمارهای بیوچار با مقدار 33/315 میلی‌گرم دی‌اکسیدکربن در هر کیلوگرم خاک خشک در روز آغاز شد و تا روز یازدهم کاهش شدید و پس از آن کاهش تدریجی‌ داشت. فعالیت آنزیم آریل‌سولفاتاز در تیمار 5/0 درصد هیدروچار بیشترین مقدار (۲۸۶ میکروگرم PNP در هر گرم خاک در ساعت) و در تیمار شاهد کمترین مقدار (۱۶۶ میکروگرم PNP در هر گرم خاک در ساعت) را نشان داد. در تیمار هیدروچار،pH  خاک ابتدا افزایش یافت، در حالی‌که در تیمار بیوچار در پایان کاهش نشان داد. هر دو تیمار موجب افزایش کربن و فعالیت آنزیمی زیست‌توده میکروبی شدند، اما تأثیر هیدروچار چشمگیرتر بود. این نتایج نشان می‌دهند که هیدروچار می‌تواند به عنوان اصلاح‌کننده‌ای مؤثرتر نسبت به بیوچار در بهبود فعالیت آنزیمی، تنوع میکروبی و تنفس میکروبی خاک مورد استفاده قرار گیرد.